door Frank Denys

Na het zomerreces is de BeNeDicteecompetitie weer uit de startblokken geschoten. Plaats van afspraak is de mosselstad Philippine, waar Trui Gonnissen na twee jaar opnieuw haar woning ter beschikking stelt om er een schare dicteeadepten allerhartelijkst te ontvangen.

Even na halfelf parkeer ik geheel volgens de opgestuurde instructies mijn wagen langs het nabijgelegen park. Hier konden we vorige keer bij valavond een parlement uilen spotten, nu ontwaar ik een stel vrolijk huppelende eekhoorntjes die duchtig aan het foerageren zijn. In de verte zie ik een andere deelnemer op zijn apostelpaarden aankomen. Zou Bob van Dijk helemaal te voet uit Almere gekomen zijn? Natuurlijk niet, maar voor je hobby moet je wat over hebben en zo overnachtte hij in zijn camper op een kampeerterrein op slechts enkele honderden meters van onze ontmoetingsplaats. Truis woning bereiken we dan door het derde straatje in te slaan, net voor de witte bus, die geen brieven- maar bestelbus blijkt te zijn. In de huiskamer wachten al enkele soulmates die door het raam genieten van het riante uitzicht op het Zeeuws-Vlaamse platteland.

Parel

We zijn finaal met ons elven, de gebruikelijke habitués en een nieuw gezicht die we met graagte verwelkomen: Ilse Brosens. We kennen de goedlachse, Westdorpse vriendin van Trui vooral als illustratrice van de wisseltrofee in Terneuzen en als occasionele deelnemer van dictees in de regio. Complexloos gaat zij de pennenstrijd aan in ons illustere gezelschap.

Eerste dicteeauteur is Huib Boogert die lange tijd heeft meegedraaid in het circuit, maar geplaagd door fysiek malheur de jongste jaren nog maar zelden aanwezig kon zijn. Wel is hij de dicteegemeenschap altijd een warm hart blijven toedragen en nu heeft hij weer zijn journalistieke pen scherp geslepen voor een parel van een dicteetekst. Grote hulde hiervoor!

Als geboren Zeeuw kent Boogert Zeeuws-Vlaanderen door en door en daarover ging zijn kundig in elkaar gecomponeerde tekst met als titel ‘Grensoverschrijdend gedrag’, een originele titel die je niet zou verwachten bij een uiteenzetting over de door de Westerschelde gescheiden streek die hij de verloren zoon van Nederland en het onechte kind van Vlaanderen noemt, of nog anders: de achtertuin van de Nederlanders en de voordeur van de Vlamingen. In de tekst wordt de titel spoedig duidelijk: ‘Dat winkelt maar over de grens, dat trouwt maar over de grens: geen gezagsdrager die er zich druk om maakt. De grenzen zijn poco a poco volledig vervaagd. En toch zijn de grensoverschrijdende Zeeuws-Vlamingen niet het losbandige, lascieve volkje dat je dan zou verwachten … In die smeltkroes van culturen zijn de Zeeuws-Vlamingen guller en zedenrijker dan de ambetanteriken uit overig Nederland.’

Liefdevol

Om dat verschil te verklaren duikt Huib diep in de geschiedenis en toont aan dat Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen al van voor de jaartelling een geheel vormden. Zo kwam het rond 707 in de annalen voor als een kasselrij van Brugge. Recentere voorbeelden van die verwevenheid tonen aan dat de streek doordrenkt is met Vlaamse eigenschappen. Bewonderend stelt hij vast dat iedere bezoeker Zeeuws-Vlaanderen en zijn inwoners liefdevol in de armen sluit.

Huib heeft het patent op dictees die inzake moeilijkheidsgraad ver onder het gemiddelde liggen en keer op keer bewijst hij dat er dan voor door de teems gehaalde specialisten nog altijd genoeg struikelblokken overblijven. Die uitdrukking wil zoveel zeggen als ‘door de wol geverfde’ en werd door bijna iedereen gespeld als de Engelse rivier Theems. Teems is een regionale benaming voor een zeef en alleen al dat soort weetjes maken voor mij zo’n dictee buitengewoon interessant. Makkelijkere dictees zijn eigenlijk veel leuker dan de extreem moeilijke (waar ik me in maart van dit jaar aan bezondigd heb, mea culpa). Niet alleen geeft het de deelnemers een voldaan gevoel, bovenal zorgt het voor spannende nek-aan-nekraces zoals ook hier de uitslag laat zien: eerste is Herman Killens (11 fout), tweede Rein Leentfaar (12) en ex aequo derde Lizi van Vollenhoven en Frank Denys met 13 fout. 

Tijdens een hilarische nabespreking wordt de figuurlijke betekenis van de dicteetitel nog druk becommentarieerd, tot op het moment dat onze gulhartige gastvrouw, een West-Vlaamse exponent van grensoverschrijdend gedrag, ons aan tafel uitnodigt om ons tegoed te doen aan een lekkere soep met broodjes. Wat we op dat ogenblik nog niet konden bevroeden, is dat de (na)middagauteur ons zou vergasten op nog meer lekkers.

Fantasy

Herman Killens’ eega is naar verluidt een keukenprinses, wat Herman ertoe aanspoort regelmatig zijn dicteelijstje met culinaire woorden aan te vullen. Klassieke culinaire termen zijn voor veel dicteeauteurs gefundenes Fressen, maar worden vaak te pas en te onpas gebruikt. Een goede dicteeauteur slaagt erin die woorden vloeiend in een verhaal te doen passen. Dat lukt een begenadigd schrijver als Herman uiteraard moeiteloos met zijn fantasyverhaal, ingedeeld in een intro, een bistro en een outro. 

Hoofdpersonage is iemand die niets aan het toeval had overgelaten, ene Alain Provist (hebt u hem?) die naar aanleiding van de 21e verjaardag van een ravissante schone uit Verweggistan, in een prestigieuze mannenkookwedstrijd meedingt naar de gunsten van de jonkvrouwe. De winnaar mag in het huwelijk treden met de bevallige princess charming.

De door de andere kandidaten bereide harira, agnèssorelsoep en de printanière met croutons vond Alain maar weinig soeps en ook bij de exotische hoofdgerechten, de dal bhat, komkommerraita, caponata met burrata, ‘ndujagalettes, tzatziki en labneh raakt hij niet in paniek. Hij moet immers nog aan de beurt komen. Met een geheim poeder tovert Alain een exquise driesterrenschotel tevoorschijn waarin een snelwerkend liefdesdrankje verwerkt zit, een mix van maracujasap en pommes d’amour.  Met zijn surprise van de chef (titel van het dictee) probeert hij bij de prinses te geraken, maar stuit dan op de wachter van het kasteel, een hongerige kleerkast die beweert de officiële voorproever te zijn van Sa Majesté. Dat het afrodisiacum niet voor hem bedoeld was mag Alain dan in een slapstickachtig einde aan den lijve ondervinden.

Cláirseach

Het moeilijkste dicteewoord van de dag komt uit Hermans dictee, de cláirseach (uitspraak: /’klorʃɑx/). Een van de deelnemers, een filou met verminderd gehoor schreef het uit frustratie als kl…zak. De Ierse harp zorgde voor een muzikale noot in het verhaal, maar het is aardig om te weten dat het culinaire nooit ver weg is. De cláirseach figureert immers als logo op de Guinnessbierglazen en -flessen.

Wanneer de uitslag afgeroepen wordt, glim ik van trots. Gedurende tien jaar BeNeDictees behaalde ik al heel wat tweede en derde plaatsen, maar slaagde er nooit in de hoofdvogel af te schieten. Ditmaal is het prijs: ex aequo eerste met Rein. Zo heb ik mijn poulidorcomplex definitief van me afgeschud. Ook een knappe prestatie van Bert die het podium vervolledigt. De uitslag: op plaats 1 Rein Leentfaar en Frank Denys 27 fouten, derde Bert Jansen met 33 fouten.

Ik blijf nog lang nakeuvelen alvorens huiswaarts te rijden. Wat was het weer een gezellige, leerrijke dag! Dank vooral aan Trui, Huib en Herman en zeker niet te vergeten aan alle aanwezigen die er telkens een sprankelend taalfeestje van maken.