Ten strijde op de Boekenbeurs

‘Die cucurbitaceeën, die zou ik toch maar weggooien’. Op aanraden van echtgenote Mireille maak ik er dus weer gewoon pompoenen van. Het is zo al moeilijk genoeg voor de modale deelnemer.

door Herman Killens | foto’s: Mireille Camps

De sfeervolle stand van Creatief Schrijven

De vraag van Valerie Eyckmans kwam een beetje onverwacht. ‘Of ik als winnaar van het vorige Kort Dictee der Nederlandse Taal en van de Schrijf Mee-trofee in Gent eventueel tijd en zin had om een tekst te schrijven voor de tweede editie op 4 november op de Boekenbeurs?’

Schrappen

Zin heb ik zeker. Ik schrijf immers liever dicteeteksten dan euh, dictees. En als een topauteur als Valerie Eyckmans (leestip: Het belang van schoon ondergoed) zoiets vraagt kan ik natuurlijk moeilijk weigeren. Goh, en zo kan ik niemand minder dan die andere topper Christophe Vekeman (leestip: Johnny Paycheck) opvolgen, dat staat goed op mijn niet-bestaande cv.

Tijd: tja, nog een weekje te gaan. Het is een Kort Dictee (maximum 250 woorden), dus dat helpt. Alhoewel, zo blijkt weer eens te meer: schrappen is nog moeilijker dan aanvullen.

Een geanimeerde sfeer tijdens het dictee

Hiernumaals

De storyline van de dicteecolumn Ten strijde, nu! schud ik uiteindelijk op een klein halfuurtje uit mijn mouw. Ik erger me immers mateloos aan de oprukkende commercialisering die er elk jaar bijvoorbeeld voor zorgt dat we een week voor Kerstmis nergens nog een spar kunnen vinden. Paaseieren in februari, cucurbitaceeën – nee, pompoenen – in augustus. Ik trek het thema breder open: we hebben zelf boter op ons hoofd. We leven immers constant in de toekomst en vergeten vandaag – in het hier en nu, het hiernumaals – te genieten. Zo ‘puilt onze smartphone uit van toekomstige afspraken, to-dolijstjes e tutti quanti’, terwijl we door de vroegboekkortingen ‘onze excursie naar de Mediterranée of naar dat poepchique skiresort al reserveren wanneer de vuile T-shirts en bermuda’s van onze vorige all-invakantie nog in onze reiskoffers zitten’.

Herman ten strijde, nu!

Parallellepipedums

En zelfs de scholieren hebben er last van. Terug naar school aan het begin van de vakantie, hoe bestaat het! ‘Waar is de tijd dat ik pas eind augustus schoolessentialia kocht zoals etuis, stylo’s en cursusboeken over venndiagrammen, parallellepipedums en de stelling van Pythagoras?’, luidt het in de tekst.

Ik pleit dan ook voor een literaire tegenbeweging op de volgende Boekenbeurs. Maar ja, ontnuchtering: dat moeten we dan best wel even inplannen …

Ziezo, de tekst is klaar. Er zitten voldoende (maar niet te veel) instinkers in. Maar misschien toch nog iets extra’s toevoegen om die ultieme nulfouter te vermijden. Even de Dikke openslaan. Yezz, da’s een goeie, die komt erbij …

Schrijfster en bezige bij Valerie Eyckmans

Schrijfsalon

Het is nog rustig op de Boekenbeurs als ik iets na tien mijn opwachting maak. Wat een prachtige en sfeervolle stand is nummer 110/112: het Schrijfsalon onder de vorm van een kapperszaak. Met ernaast onder meer een hersenscanner die je Azertyfactor (kans op een schrijfcarrière) meet. Het is de tijdelijke uitvalsbasis van Creatief Schrijven vzw, een ‘open huis voor iedereen die schrijft of wil schrijven’. Beginnende en semiprofessionele schrijvers kunnen er kennismaken met en deelnemen aan schrijfcursussen, workshops, meet-and-greets, pitches met uitgevers, literaire podia. En je kan er ook professionele feedback krijgen op teksten en verhalen. Misschien stiekem mijn dictee in die kubus steken?

Spoedcursus

Bezige bij Valerie is niet enkel schrijfster maar ook coördinatrice van Creatief Schrijven en docente. En waarschijnlijk nog 99 andere dingen. Om elf uur steekt ze van wal met een heuse Spoedcursus Spelling. Hé, zie ik daar geen bekende Zeeuw op de eerste rij plaatsnemen? Gaat die even zijn spellingkennis bijspijkeren? Zijn 64 A4’tjes aanvullen?

Valerie kan de aandacht prima vasthouden, onder meer met enkele ingebouwde quizjes. Die deelnemers zullen alvast een mooie voorsprong hebben tijdens het dictee.

Dat Kort Dictee komt eraan om 14 uur. Oei, de stand wordt compleet overrompeld! De belangstelling is enorm groot, het aantal stoelen en tafeltjes te klein. Er worden nog extra exemplaren links en rechts bijeengezocht, maar toch kan uiteindelijk niet iedereen een plaatsje veroveren. Nooit gedacht dat dictees zo populair waren! En ik zie heel veel jonge deelnemers, als ik even over de eerste rij rijpere jeugd heen kijk tenminste.

Streng maar rechtvaardig

In stukjes

Schrijven is mijn ding, voorlezen gaat me al een heel stuk minder af. Daarom ben ik blij dat Valerie zoals afgesproken na mijn eerste lezing in extenso daarna het deel ‘in stukjes’ voor haar rekening neemt. Dat lijkt me beter voor de foutenlast van de moedige schrijvers. Met perfecte en heldere uitspraak (op die dekselse parallellepipedums na) en klare stem torent Valerie boven het achtergrondrumoer van de Boekenbeurs uit. Enkele deelnemers klagen even dat het te snel gaat, maar ja dat is voor iedereen gelijk. Een goede regel vindt hier ingang: een vraag om een woord te herhalen wordt niet gehonoreerd.

Na afloop gaan we als tweemensjury aan de slag. Kort dictee, dus zo gepiept. Om 16 uur verzamelt de hele bende deelnemers vol spanning aan de stand van Creatief Schrijven voor de einduitslag. Er is ongemeen sterk gepresteerd zeg: gemiddeld werden er slechts 13 fouten gemaakt! Zelfs de laatste in de stand kan met 21 rode streepjes zonder rode blos naar huis.

Geen spellingbee

Op de derde plaats – tot zijn zichtbare verrassing – eindigt Bokrijkenaar Toon Vandenheede met de mooie score van amper 6 foutjes. Sst, niet voortvertellen, maar Toon is 86! Hulde, respect!

Maar de youngsters laten zich evenmin onbetuigd: kandidaat-advocaat Kevin Willems uit Assebroek (5f) is dolblij met zijn tweede plaats. En dan – tada! – een ex aequo op het hoogste trapje: de capi di capi Christiane Adams (Kessel-Lo) en Rein Leentfaar (Middelburg, NL) winnen de hoofdprijs met drie fouten. Valerie beslist om geen spellingbee te houden om de ultieme winnaar aan te duiden. ‘Er zijn toch prijzen genoeg’, verduidelijkt ze me.

Ex aequo

Heybaberiebah

Achteraf zie ik niets dan blije gezichten rondom mij. De sfeer is erg uitgelaten. Een succesnummer, dat dictee. Dat vraagt om een derde editie. Toch?

O ja, mijn extra moeilijk woord was een beetje gemeen. ‘Heybaberiebah’ is immers enkel in Van Dale terug te vinden onder het lemma ‘scat’: bij het improviserend zingen in de (bebop)jazz gebruikte betekenisloze reeks lettergrepen.

Ai, 1 deelnemer schreef dit woord toch nog volledig foutloos! Verdorie!

Volgende keer toch maar die cucurbitaceeën?

Deel dit artikel:

Nieuwe attractie in de Big Apple

Mijn buitenissige dicteehobby – althans, in veler ogen – bracht mij de afgelopen, pakweg, kwarteeuw van Antwerpen tot Zutphen, van Leeuwarden tot Zottegem en van Houthalen tot Middelstum, maar nimmer verliet ik het Europese continent voor een dicteetje. Tót maandag 22 oktober.

New York 2018

Bert Jansen en Randy van Halen genieten een lichte maaltijd voorafgaand aan het dictee.

door Bert Jansen

Op22 oktober vloog ik in acht uur met de KL645 van Amsterdam Schiphol naar JFK Airport New York teneinde deel te nemen aan het door The Netherland Club, een vereniging voor Nederlandse expats, die – zo staat op haar website te lezen – Dutch art, culture and ideas tot haar werkterrein rekent, georganiseerde dictee. Uit frustratie over de teloorgang van het Groot Dictee der Nederlandse Taal had het genootschap besloten zijn eigen groot dictee te organiseren. En dat deed het voortreffelijk. Lees maar door.

In maart van dit jaar zocht de club daartoe de gelauwerde, in New York wonende schrijver Merijn de Boer – die wij (hopelijk) allen kennen van zijn tragikomische roman Jagthuis – aan om het dictee te schrijven. Niet altijd staat een succesvol schrijverschap garant voor het componeren van een doorwrocht dictee; Merijn echter kweet zich uitstekend van zijn taak, maar daarover later meer.

Stendhalsyndroom

Naar het westen vliegend, heeft de jetlag minder vat op het slaap-waakritme, en na een verkwikkende nachtrust bij mijn New Yorkse vrienden, treinde ik de volgende dag dan ook uitgerust naar het op een uur reizen van Bayside gelegen Manhattan.
Het 9/11 Memorial & Museum was mijn eerste reisdoel. De twee waterbakken die het Memorial vormen, markeren precies de plek waar vroeger de torens stonden. Op de koperen reling langs de kant zijn de namen van alle 2700 slachtoffers gegraveerd. De vrijwilligers in het museum geven gedetailleerd, gedreven en gedegen uitleg bij de geëxposeerde attributen. Ik hield er de ogen niet steeds droog bij.
Dat deed ik ook niet in de Frick Collection, mijn favoriete museum in New York, zij het dat díé emotie voortkwam uit het stendhalsyndroom; het intieme museum aan de Upper East Side – een eeuw geleden het optrekje van de industrieel en kunstverzamelaar Henry Clay Frick – staat en hangt namelijk vol met de mooiste kunstwerken. In zijn testament had de mecenas bepaald dat zijn residentie na zijn dood voor het publiek moest worden opengesteld.

New York 2018

De deelnemers zitten klaar in het Warwick Hotel

Elvis Presley en Randy van Halen

Tegen vieren moest ik mij losscheuren uit de koesterende muzische armen; om vijf uur had ik immers een afspraak in het Warwick Hotel, een klein uur wandelen vanaf het museum. Lopend over Fifth Avenue werd ik andermaal getroffen door een emotioneel moment. Een zwerver staat diep voorovergebogen boven een vuilnisbak op zoek naar iets eetbaars, terwijl even verderop een Bentley stopt en een geüniformeerde portier naar buiten snelt om de aktetas van meneer aan te nemen. Een schrijnend beeld van de keerzijde van de zegeningen van deze wereldstad.
In de lobby van het chique, bijna honderd jaar oude Warwick Hotel, dat er prat op gaat ooit James Dean, Elizabeth Taylor en Elvis Presley tot zijn gasten te hebben mogen rekenen, trof ik Randy van Halen, de immer goedlachse benjamin uit het dicteecircuit. Toen ik in 1994 mijn eerste dictees schreef, stiet hij in zijn wiegje nog slechts ongearticuleerde klanken uit; nu is hij de angstgegner van menige doorgewinterde dicteetijger. ’t Kan verkeren …

Vlaams bezoek

Na een lichte maaltijd spoedden we ons weer naar de lounge, waar ik mijn al jaren in New York wonende vriend Arnold Brakenhoff ontmoette. Het kostte mij enige weken geleden niet héél veel overredingskracht om hem te bewegen mee te schrijven. Hij is weliswaar bioloog, maar een met grote affiniteit met taal in het algemeen en Nederlands in het bijzonder.

Het Warwick Hotel in hartje New York: wat een ambiance voor een dictee!

Juist toen wij gedrieën, niet gespeend van enige zelfoverschatting, bespiegelden wie er op de derde plaats zou eindigen, stapte onze Gentse dictee-collega Frans van Besien de lobby binnen. Hij keek als een snoek op zolder toen hij er Randy en mij ontwaarde. Onze Vlaamse vriend was er vast van overtuigd geweest de enige gek te zijn die voor het neerpennen van een paar zinnen de plas was overgestoken.
Kort na zevenen begon de Warwickzaal op de eerste etage langzaam maar zeker vol te lopen met expats. Wat een ambiance! Gracieus tapis-plain, imposante kroonluchter aan een fraai gestuukt plafond en doorvoelde kunst aan de muur. Wat een contrast met de tl-verlichte schoollokalen of bibliotheekzaaltjes met systeemplafonnetjes waar wij normaliter onze pennenstrijd voeren!

De jonge held

Klokke halfacht opende Hein-Jan Keijzer, general manager van de Netherland Club, de avond. Hij bespeelde zijn vijfenveertigkoppig publiek met vrolijk, ontwapenend gemak, met een flux de paroles waar menig stand-upcomedian met nauwverholen afgunst naar geluisterd zou hebben. Hij had genoeg kwinkslagen in huis om zijn gehoor geregeld lachsalvo’s te ontlokken. Als besluit van zijn inleiding bemoedigde hij zijn publiek met een tegeltjeswijsheid: ‘Wie geen fouten maakt, maakt meestal niets.’
Er bleek één persoon in het publiek te zitten die weleens had meegeschreven met het Groot Dictee der Nederlandse Taal in de Eerste Kamer. Even was alle aandacht voor hem, maar toen vervolgens bekend werd dat er een heuse winnaar van dat prestigieuze dictee in de zaal zat, was de aandacht plotseling verschoven; zij ging naar de blondgelokte Dordrechtenaar, die stante pede, maar ietwat voorbarig, werd uitgeroepen tot de te kloppen man. Vier expatbeauty’s met geacheveerde frisuren, voor de gelegenheid zorgvuldig gekleed en opgemaakt, flankeerden pijlsnel de jonge held voor een fotomomentje.

Celloconcert in A-majeur

Daarna werden de gebruikelijke spelregels geprojecteerd en geadstrueerd. Nee, dat van die ‘gebruikelijke spelregels’ moet ik terugnemen, want punt 5 was verre van ‘gebruikelijk’: als scheidsrechter werd daar het Witte Boekje genoemd. Bij ten minste drie aanwezigen sloeg de schrik om het hart. Dát is vloeken in de kerk van dicteeland. Kathaars als de dicteenomaden zijn, kennen zij slechts één gnomon, en dat is het Gróéne Boekje!
Enfin, do in New York as the New Yorkers do, zo luidt een oud gezegde, dus er zat niets anders op dan ons te conformeren.

Punt vijf van het reglement: het Witte Boekje als scheidsrechter …

Terwijl buiten op Sixth Avenue hevig strijd wordt gevoerd om elke vierkante centimeter asfalt, klinkt in de Warwickzaal het derde deel uit het celloconcert in A-majeur, de compositie van Carl Philipp Emanuel Bach die voor eeuwig verbonden zal blijven met het bij de vuilbak gezette winterse evenement. Een plechtig moment.

New York 2018

Hein-Jan Keijzer, de voorzitter van de Netherland Club New York

Appeltje-eitje

‘Geen jip-en-janneketaal maar appeltje-eitje voor slimmeriken’, zo luidde de titel van het door de auteur zelf voorgelezen dictee. Deze zette de grijze cellen van de expats al meteen op volle toeren aan het werk. Trouwens, de correctoren ook, zoals later zou blijken. Het argeloze publiek werd immers geconfronteerd met diverse orthografische voetangels en klemmen. Want ga maar na: om deze titel foutloos op papier te krijgen is er kennis vereist van de regels van samenstellingen met een woordgroep, van samenkoppelingen, van namen die ‘gewone’ woorden geworden zijn en van het niet-verdubbelen van consonanten bij onbeklemtoonde woordeinden. Voorwaar geen klein bier!
In zijn slechts vier alinea’s tellende vignet droeg De Boer vervolgens een oplossing aan voor het chronischevermoeidheidssyndroom. En waar is deze welvaartsziekte beter mee te bestrijden dan met spijs en drank in een à-la-carterestaurant – al is dat dan achenebbisj – zo vroeg hij zich af. De successchrijver serveerde er geen jambalaya met ras el hanout, ook geen afingi, laat staan anyumara. Nee, in het Warwick werd gewone Hollandse kost geserveerd, zoals een in bearnaisesaus gedrenkt sukadelapje, dat weggespoeld werd met goudgeel gerstenat. Als toetje serveerde de gevierde auteur geen croquembouche, maar een cappuccino en een oud-Hollands advocaatje. Alantswijn of châteauneuf-du-pape stond niet op het menu.
Alinea 3 eiste, óók bij nader inzien, wel enige filologische vaardigheid om de portee ervan te doorgronden. Ik citeer het tweede deel van deze passage: ‘Bij een tête-à-tête op westers territorium van drie neerlandici werd er verbaal getirailleerd op ouwehoerende nouveaux riches die Engelse woorden gebruiken in ge-sms’te kattebelletjes.

Basisregels

Summa summarum kan ik zeggen dat De Boer erin is geslaagd de uitgeweken yuppies in New York een mooi dictee te serveren, waarin hij niet de nadruk legde op de przewalskipaarden of tseetseevliegen in onze taal, maar op de basisregels van onze spelling, zoals de apostrof in afleidingen, het koppelteken in samenstellingen, het ontbreken van het accent aigu in de eerste lettergreep in van oorsprong Franse woorden, de klinkerbotsing, de tussen-n en de conjugatie. Maar dat bleek al moeilijk genoeg, want de auteur gaf vrijwel iedereen van jonge jan en van lange jan met zijn linguïstische samoerai. In het dictee zaten wel aardig wat Franse woorden vervlochten, zoals déjà-vugevoeljoie de vivre en tête-à-tête, maar een Franse slag was er niet in te herkennen.

Voordat de dictees ter correctie werden opgehaald, werd de deelnemers nog gevraagd in te schatten hoeveel fouten eenieder gemaakt dacht te hebben. Een aardige noviteit!
Tijdens de pauze was er ongelimiteerd drank en onderhoudende kout, onder anderen met Neelam Melwani, die ons land als ambassadeur vertegenwoordigt in New York. Het zal wel aan mij liggen, maar mijn associatie met het hoge ambt van ambassadeur is – nee, wás – in eerste instantie die van man en grijs; Neelam echter is in alles het tegenovergestelde: vrouw en jong (bovendien innemend en eloquent).
De jury, die voorgezeten werd door De Boer, bestond verder uit Wijnie de Groot, docente Nederlands aan de Columbia University in New York, en Carla Schoor, promovendus. Zij hoopt volgend jaar te kunnen promoveren op een studie naar het overdrachtelijke taalgebruik in de politiek en gaf nadere toelichting op veelvuldig fout gespelde woorden. Over ‘geüpdatet’ zei ze: ‘die schrijfwijze moet je echt opzoeken’. Ik houd dat maar op een lapsus linguae, want er is geen regel zo glashelder en zonder uitzonderingen als die van de vervoeging. Dus nee, dát hoef je nu juist níét op te zoeken.

New York 2018

Winnaar Randy van Halen werd direct omringd door vrouwelijk schoon.

Ajax tegen IJsselmeervogels

Dan het verdict. Het gemiddelde aantal fouten lag op ruim 42. De beste expat maakte 29 fouten. Vriend Arnold maakte er slechts zes meer. Niet onverdienstelijk voor een bèta.
Er is een stelregel dat degene die het verst gereisd heeft ook de hoogste ogen gooit. Welnu, die standaard is opnieuw juist gebleken. Maar niet één van de drie dicteenomaden wist een foutloos dictee af te leveren.  Uw djoeroetoelis kreeg zijn werk terug met zes rode strepen (toch door de jetlag …?), Frans met vier. De fortuin was wederom geen stiefmoeder voor Randy, want met slechts twee fouten was hij de glorieuze winnaar van het Eerste Groot Dictee der Nederlandse Taal van New York. Een formulering die impliceert dat ik ervan uitga – in ieder geval hóóp – dat er met dit dictee een traditie geboren is. In dat geval suggereer ik twee categorieën in te stellen, te weten die van liefhebbers en die van ‘professionals’. Op die manier hebben ook de expats kans op een podiumplaats. Nu was het het eerste van Ajax tegen het tweede van IJsselmeervogels.

En, o ja, Frans won ook nog een prijs; hij had, modest als hij is, zijn aantal fouten op vijf geschat, één meer dan zijn werkelijke aantal. Er was geen prijs voor diegene die het meest bescheiden was, anders was die zeker gegaan naar de deelnemer die zijn foutenlast op honderd geschat had. Ik informeerde ook nog even bij de man die mij in de pauze vertelde er vermoedelijk vijf gemaakt te hebben. Het waren er uiteindelijk 39. Optimisme en realisme lopen elkaar soms aardig voor de voeten …

Een man moet rijk leven, dacht ik, en daarom vroeg ik bij de receptie naar de prijs van een kamer voor een nacht. Ik was wel bereid er tweeënhalfhonderd bucks voor neer te tellen, maar de receptionist sprak zonder blikken of blozen: ‘That will be 775 dollar’. Ik dankte hem beleefd en spoedde mij naar de dichtstbijzijnde subway. Terug naar Bayside.

Deel dit artikel:

Drie keer dertien in Vilvoorde

Het was even zoeken naar de locatie, maar dicteecrack Herman Killens arriveerde toch nog tijdig op het tweede Portaelsdictee van Jan Deroover. Voor Dictees.nl doet hij verslag.

vilvoorde 2018

Herman Killens (r) peinst over de juiste schrijfwijze.

door Herman Killens  |  foto’s: AZ Jan Portaels

‘Het dictee?’

De dame achter de infobalie heeft eindelijk haar telefoon neergelegd en hoort het tot mijn verrassing niet in Keulen donderen – zelfs niet in Vilvoorde. Ze kijkt me indringend aan. Ik vrees dat ze me meteen naar de psychiatrische afdeling van dr. Jan Deroover – de organisator van dit tweede Portaelsdictee – zal verbannen, maar niets is minder waar. Ik vertel haar dat ik mijn wagen zoals afgesproken op de artsenparking heb gestald en omdat ik daar niet meteen dicteeaanduidingen vond dan maar het gebouw helemaal rond ben gelopen tot aan de hoofdingang.

‘Ik zal dat eens uitleggen. Zie je ginder aan de overkant die smalle gang? Wel, op het einde ervan moet je links afslaan, een eind doorlopen en meedraaien en vervolgens rechts. Weer een lange gang en dan moet je de trappen naar boven. Daar moet je terug rechts, een passerelle over en dan aan weer een trap naar beneden. Dan nog naar links, meteen naar rechts, dan links, een lokaal door en daar is ie dan: de personeelskantine …’

vilvoorde 2018

Dr. Jan Deroover

Catacomben

Ik wil nog ‘euh’ zeggen en ‘wil je dat nog eens herhalen’ maar daar rinkelt haar telefoon weer. En dus ga ik zonder gps-ondersteuning op zoek naar die refter. Ik kom vast wel iemand tegen aan wie ik het nog eens kan vragen. Niet dus, het hele hospitaal lijkt wel verlaten. Het beginstuk gaat nog goed maar dan begin ik over die trap te twijfelen. Plotseling loop ik collega-dicteeman Kevin Willems tegen het lijf die net als ik het noorden en zuiden kwijt is. En geen pijlen te bespeuren. Samen gaan we trap op, trap af, catacomben en doodlopende gangen in en weer uit, een labyrint. En na veel omzwervingen horen we plotseling met heel veel geluk in de verte geroezemoes … de kantine. Met nogal wat volk. Hoe hebben die dat hier in ’s hemelsnaam gevonden?

Jan ontvangt ons bijzonder hartelijk en goedlachs. Koffie, thee en voor de overmoedige schrijvers onder ons nu al bier of wijn. Ik vertel hem over onze dwaaltocht en dat het straks toch wel een kleine uitdaging zal zijn om de hoofdingang terug te vinden. Maar wat blijkt: de kantine heeft een buitendeur. En … die geeft netjes recht op de parking uit waar mijn wagen staat. Makkelijk. Maar ja, die buitendeur was wel toegewaaid …

vilvoorde 2018

De deelnemers hadden moeite het tempo bij te houden in Vilvoorde.

Groenen en roden

Tweeëntwintig deelnemers, net iets minder dan vorig jaar, allicht te wijten aan de herfstvakantie die vanavond aanvangt in Vlaanderen. Ook Kristien Bonneure, de aangekondigde VRT-journaliste met de heldere stem heeft zich te elfder ure verontschuldigd, zodat Jan noodgedwongen zelf uit zijn oeuvre moet voorlezen.

De deelnemers zijn ingedeeld in groenen (personeel en minder ervaren schrijvers) en roden (specialisten, hier dicteecoryfeeën gedoopt). In die laatste categorie zitten naast mezelf nog de dicteevrienden Christiane Adams, Dian van Gelder, Jozef Lamberts, Raf Coppens en Rein Leentfaar klaar voor de strijd. En dus ook Kevin die tot zijn afgrijzen eveneens in de specialistencategorie werd ingedeeld. Zijn pleidooi om een tussencategorie in te richten kan allicht op héél véél bijval rekenen in het dicteewereldje – maar wie blijft er dan nog over in de Champions League?

vilvoorde 2018

De oriëntaalse bruid, een schilderij van Jan Portaels.

Déjà vu

De eerste paragraaf refereert meteen naar vorig jaar: ‘Mogelijks bekruipt er u een déjà-vugevoel vermits het dictee verder ingaat op het Portaelsdictee van elf maanden geleden.

Inderdaad. Net als vorig jaar gaat het dictee immers over de oriëntalistische schilder Jean François Portaels (1818 – 1895), naar wie het ziekenhuis in Vilvoorde is genoemd. En Jan Deroover is ambitieus, want de titel ‘Leven en werken van Portaels, deel 1’ laat meteen vermoeden dat er volgend jaar een vervolg komt. En jawel: Jan bevestigt dat hij ondertussen voldoende materiaal heeft voor nog een schrijfsel. Portaels’ leven vormt immers een dankbaar onderwerp door de vele omzwervingen die hij maakte (lees: veel exotische woorden).

Ook de Aalsterse vaudeville van dit jaar wordt vermeld: ‘Er was begin 2018 bijna sprake van plagiaat en een dicteecoryfee raadde mij aan auteursrechten bij Sabam aan te vragen’.

Het dicteertempo van Jan ligt ongemeen hoog. Er is nauwelijks tijd om na te denken, zelfs gewoon maar opschrijven is al een geweldig huzarenstuk. Ondertussen worden sfeerbeelden van Portaels’ leven en werk geprojecteerd.  Ik breng nog een late correctie aan (gepikeerdewordt gepiqueerde) … ai, dat had ik beter niet gedaan.

Kloosterlatijn

De liefhebbers en specialisten moeten op 1 uitzondering na (Kloosterlatijn) beiden verschillende invulwoorden noteren (89 groene en 85 rode). Dat levert bij de liefhebbers spannende woorden op als paardenentrecoteje(paardensteak is een Vilvoordse specialiteit), geuzelambiek(nog een streekproduct), Lodewijk XV-stijl(dat moet in Romeinse letters, euh cijfers, zegt Jan), Middellandse Zeebekken. touroperator, onnozele-kinderendag en Onze-Lieve-Vrouwekerk.

De moeilijkheidsgraad en het Kloosterlatijngehalte bij de specialisten kan ik dan weer best illustreren aan de hand van – alla, vooruit dan maar – mijn eigen fouten: niet-consanguiene(de ‘e’ vergeten), quissejes(kwam nota bene nochtans voor in mijn eigen Opwijks BeNeDictee vorig jaar!), fernweh, Morgenland (volledig verkeerd verstaan), wagonslits(moet met 2 keer s bij meervoud), braque ariégeois(geen dubbele r, het is de Franse Ariège), gepikeerde revers(zie hoger), suzanne-met-de-mooie-ogen (ik maak er suzanna van, klinkt beter vind ik), maronitische, heterocliete, mangalitza(typefoutje van Jan Deroover), enserail!

vilvoorde 2018

Discussie na afloop.

Enkele onnauwkeurigheden

Tijdens de onderlinge verbetering wordt het toch wat chaotisch. Er blijken immers nogal wat onnauwkeurigheden op de verbetervellen te staan, wat voor de nodige verwarring zorgt. Zo noteer ik onder meer: onzes Heeren(onzes Heren), niet-consanguïene(in plaats van niet-consanguine), contriolée (contrôlée), kant-en klare(kant-en-klare), braque ariégois (braque ariégeois), margolitza (mangalitza) en zwart-wit foto (zwart-witfoto). En dan ook nog die enige echte bij de specialisten erg vervelende fout waar ik zo dadelijk op terugkom. Wat er in de communicatie is fout gelopen weet ik niet, maar deze tekst is blijkbaar nagekeken door twee Nederlandse dicteespecialisten! Maar misschien niet de eindversie?

Dian verslaat Rein

Gelukkig blijft de sfeer fideel (Jan wordt niet gelyncht en de dicteedeelnemers gaan mekaar niet te lijf met een scherpe dicteepen – nee grapje, er wordt veel afgelachen) en kunnen we al snel de winnaars noteren. De prijzen zijn niet min: boekenbonnen van 60, 40 en 20 euro voor de top drie in elke categorie (teams, liefhebbers en specialisten) en dan voor elke deelnemer nog een boodschappentas met enkele mooie geschenken.

Hé, Dian heeft eindelijk Rein verslagen … Ze wint immers de prijs voor de deelnemer die van het verst komt: het Nederlandse Zoetermeer, 160 kilometer x 2 asjeblieft. Bij de teams winnen Inge en Hans net als vorig jaar afgetekend met gemiddeld 22 fouten. Op de tweede plaats eindigen Daniël en Veronique (31 f) en op drie Nicole, Christine en Jenny (36 f). De rangschikking bij de liefhebbers: 1. Hans Moyson (22 f), 2. Wim Vleminckx, winnaar vorig jaar (23 f) en 3. Sven De Boeck (32 f).

vilvoorde 2018

Kevin Willems bekijkt zijn score.

Ex aequo

En dan toch wel sensatie bij de specialisten: we eindigen maar liefst met zijn drieën ex aequo met 13 rode strepen. Op basis van het reglement (wie eerst in de fout gaat valt af) schiet Rein de oppergaai af. Maar eigenlijk ook weer een beetje niet, want achteraf blijkt ook mijn correct neergepende schicksalsstunde foutief als schicksalstunde op Jans correctievel te staan. Zodat de score dus eigenlijk 12 – 14 in mijn voordeel is. Maar voor een goed begrip: dat is vijgen na Pasen (of beter pompoenen na Allerheiligen) – enkel de door de jury vastgestelde uitslag de avond zelf telt volgens de ongeschreven dictee-etiquette. Maar Rein wint dus wel met twee gelukjes.

De morele winnares is evenwel nummer drie, Christiane. Na een lange dicteeloze periode door ernstige privébeslommeringen geeft ze hier meteen weer haar visitekaartje af: een superprestatie.

Twee komma zoveel

Slotsom van het Portaelsdictee: perfect logistiek georganiseerd, een enthousiast team, een gezellige sfeer, een bijzonder mooie prijzentafel en een zeer mooie en uitdagende tekst, alleen jammer van die enkele slordige en storende fouten. En volgend jaar staan we er zeker terug. Heel erg bedankt, Jan!

In Vlaanderland is de volgende dicteeafspraak volgende zondag op de Antwerpse Boekenbeurs (auteur: uw trouwe dienaar), terwijl velen ook uitkijken naar de apotheose van de BeNeDicteecompetitie, namelijk de grande finale in Aalsmeer op 17 november, met de avond ervoor ook nog het Groot Aalsmeers Dictee! Drie dictees in minder dan 24 uur, een buitenkans. Rien leidt na tien BeNeDictees trouwens met slechts 3 luttele puntjes voorsprong op Rein. Drie, wat zeg ik, het zijn er exact 2,8959136542 …

Deel dit artikel:

Dansend door de dicteewereld

Op zaterdag 20 oktober 2018 werden twee dictees georganiseerd in de zogenoemde BeNeDicteecompetitie. Negen deelnemers vatten de pen op, ditmaal in het Vlaamse Heist-op-den-Berg ten huize van de gastvrije Marlies Vervloet.

Heist 2018

Tableau de la troupe

door Rien Wisse

Wis- en dicteekundige Rein Leentfaar verwerkte in zijn Wereldreisverhaal met zestig invulplaatsen minstens twintig hoofdletter-of-kleineletterkwesties. Bijvoorbeeld the great Unknown, Arabische Lente, Mezzogiorno, openbaar lichaam, het land van de rijzende zon en de laars (Italië). Ook doceerde hij kawaii, de Ja­panse le­vens­stijl van on­schuld en kinderlijkheid; het woord staat pas een jaar in de onlineversie van Van Dale. De deelnemers leerden dat chakchouka een groenteomelet is, en shakshuka een ander eiergerecht. Nee, Reins dictee was geen eitje.

Heist 2018

Rien Wisse probeert de jeugd te interesseren voor spelling

Frank Zappa

Toppunt van dicteesubtiliteit was het verschil tussen debris en débris, tussen ruimteafval en puin, tussen wel of geen accent, tussen de klemtonen ‘dee-brie’ en ‘dee-brie’. Pas nu weten we dat Frank Zappa het verkeerd uitsprak in de song Cosmik Debris van het ‘taalalbum’ Apostrophe (‘) (1974). Maar goed, de top drie: Rien Wisse (7 fouten), Herman Killens (12) en Gertjan Roels (23).

Vegan

Tussen de middag genoten de spellers van een heerlijke veganistische lunch, verzorgd door Marlies – hulde. Ook de tweeënhalfjarige tweeling des huizes wist er wel weg mee, zo na het inspannend werken aan een kleurrijke legpuzzel. Trouwens, het (Engelse) woord vegan heeft volgens Van Dale sinds april 2018 een tweede betekenis: niet alleen het zelfstandig naamwoord veganist, maar ook het bijvoeglijk naamwoord veganistisch. Zegt het voort, opdat duurzaamheid terrein wint.

Heist 2018

Marlies Vervloet bereidt de vegalunch voor

Niet met de bruid

’s Middags vroeg taalkundige Bert Jansen de deelnemers ten dans in zijn dictee Men kan wel dansen, … Wie het beletselteken correct kon vervangen, kreeg een bonuspunt. Dat lukte alleen Rein: al is het niet met de bruid. Bert deed het op z’n Frans. Meer dan een derde van zijn 67 invulplaatsen tellende petite histoire was Gallo-Romaans. Neem nou dos-à-dos, gigue, de ‘valse vrienden’ merengue en meringue (dans en gebak, met dezelfde uitspraak), flux de paroles en demi-vierge.

Japans theater

De auteur voegde er een portie Japans aan toe, zoals netsuke (uitspraak: ‘netskuh’), chado, butoh, kabuki- en notheater, betaald met nakfa’s en birrs. Rein had er al voor gewaarschuwd dat hij een hele week had gestudeerd om dit dictee te kunnen winnen – doet ie anders nooit, hij houdt zich liever met spelling bezig – en dat was te merken ook: hij won met 8 minus 1 (die bruidsschat, zullen we maar zeggen) oftewel 7 fouten van Rien (10) en Herman (14).

Heist 2018

Bert Jansen schrijft mee met Jozef Lamberts

Het is spannend in deze competitie. Op 17 november valt de beslissing in Aalsmeer. Maar meedoen is belangrijker dan winnen, toch? Dus meld je aan.

Deel dit artikel:

Deelnemers weifelen bij start dicteeseizoen

Bij het eerste dictee van het seizoen hadden de deelnemers last van een koude start. De toppers kwamen er met zeven fouten niet ongeschonden af. Winnaar Randy van Halen doet verslag van een traditioneel Hillegoms avondje.

hillegom 2018

Deelnemers aan de start van het Hillegoms dictee. Op de voorgrond Randy van Halen.

door Randy van Halen  |  foto’s: Annemarie Braakman

Na een lange zomer is het dicteeseizoen eindelijk weer begonnen. De plaats van handeling was dit jaar Hillegom. In de pittoreske bibliotheek werden de deelnemers op woensdag 12 september welkom geheten, om hun hersenen en pennen weer aan het werk te zetten. Alweer voor de veertiende keer werd dit evenement georganiseerd door de lokale harddraverijvereniging, die elk jaar de lokale feestweek optuigt.

Na een korte uitleg van de regels gingen we aan de slag. Vanwege de lange dicteeloze periode en de weinige oefening was het even lastig om erin te komen. We genoten van het sterke verhaal over ‘de eeuwige weifelaar’, die in zijn jonge jaren nooit wist wat hij met zijn leven aan moest en van alles en nog wat uitprobeerde. Uiteindelijk is hij anderen gaan helpen hun keuzestress te verminderen en aan het slot van het verhaal heeft hij een succesvolle functie als bibliothecaris. De eerste paar zinnen waren gelukkig niet al te ingewikkeld. Dicteeklassiekers als een-tweetje, geskateten in groten getale mogen voor de meesten niet meer fout gaan. Daarna werd het echter een tikkeltje pittiger.

Want hoe schrijf je in vredesnaam de 9/11-theorie? De fiolen der gramschap – de voorlezer gaf nog aan dat het een term uit de Bijbel was – werden door menigeen verward met muziekinstrumenten, violen dus, en een zekere dicteetijger uit Naarden hield de transman voor een Fransman. De tweede helft bleek niet zo appeltje-eitje als gehoopt.

Hillegom 2018

Annemarie Braakman won de tweede prijs bij de regionale deelnemers.

Instinkers
Tijd om de boel na te kijken. We kregen het werk van degene naast ons en een nakijkvel. De fouten gingen alle kanten op en velen deden het niet zo goed als ze hadden gehoopt. Het dictee lijkt niet moeilijk, maar instinkers waren alomtegenwoordig. Een van de grootste was polyamoreus, wat door bijna iedereen met een u te veel werd geschreven: polyamoureus. Uiteindelijk bleken de uitslagen in de top nog erg dicht bij elkaar te liggen.

In de tijgercategorie, hier de ‘dicteemasochisten’ genoemd, was er zelfs een gelijke stand. Zowel Jeroen van Heemskerck Düker als ik had zeven fouten. Een shoot-out moest eraan te pas komen om de winnaar te bepalen. Gelukkig had dicteeauteur en voorlezer Bram Rietveld zich daarop voorbereid. We kregen direct een vel papier voor onze neus en mochten gaan schrijven. Na woorden als akte, cadeauabonnementen koninginnensoep kwamen er opmerkingen vanuit het publiek en de deelnemers: “Het is wel de bedoeling dat het moeilijker wordt, anders zitten we hier morgen nog!” En moeilijker werd het. De genadeklap werd gegeven bij het woord xyloglyptiek. Jeroen schreef het fout, ik schreef het goed, dus de prijs in deze categorie, een boekenbon, mocht mee naar Dordrecht.

Hillegom 2018

Na afloop van Het dictee was duidelijk wie de shoot-out gewonnen had. Links Randy van Halen, rechts Jeroen van Heemskerck Düker.

Ook bij de inwoners van de regio lagen de uitslagen van enkele deelnemers dicht bij elkaar. De derde prijs ging naar Marga Nieuwendijk, met 28 fouten. De nummer twee bleek de Aalsmeerse Annemarie Braakman te zijn. Ze was vooral verbaasd dat zij als lokale deelnemer werd gezien. Zij had een stuk minder fouten, namelijk twaalf. De onbetwiste topper was echter Leni Lagerberg, met slechts elf rode streepjes op het papier.

Het dicteeseizoen is met een knaller begonnen. Na het leuke dictee in Hillegom, kan ik niet meer wachten op alle dictees die nog komen gaan. Ik hoop op een mooi seizoen!

Deel dit artikel:

Sweet BeNeDictee City

Van de veertien BeNeDictees tot nu toe bestond enkel van Zoetermeer 2018 nog geen verslag. Om de reeks volledig te maken heeft Herman Killens met enige vertraging toch nog een persoonlijke weergave van het evenement neergepend. Niet zonder enige milde kritische reflectie, zo blijkt.

Het centrum van Zoetermeer. Foto: Edwin Brugman

zoetermeer

De Dorpsstraat van Zoetermeer. Foto: Edwin Brugman

door Herman Killens

Oei, Zoetermeer, ik had er nog nooit van gehoord. En nochtans heb ik in het verleden heel vaak Nederland gefrequenteerd, voornamelijk om professionele redenen maar ook op de bonnefooi met fiets, wandelschoenen en tent. Maar nooit Sweet Lake City dus, de intrigerende benaming die Dian van Gelder in haar uitnodigingsmail gebruikt.

Had ik al gezegd dat dicteeën bij uitstek een zomersport is? Inderdaad, zoals bovenmaats vaak het geval voor de BeNeDictees genieten we weeral voor de zoveelste keer van een hoogmediterraan temperatuurtje als we op zaterdag 26 mei 2018 aan het gezellige restaurant Happy Moose arriveren. Echtgenote Mireille heeft na een uitgebreide voorafgaandelijke research haar fiets meegebracht en peddelt onmiddellijk met een verrekijker richting het natuurgebied met de moeilijke spelling Noord Aa. Zij gaat op zoek naar zo veel mogelijk verschillende vogels, ik naar zo weinig mogelijk schrijffouten. Zij geniet in de zon, ik ga zwoegen op de eerste etage. Doemetoch – toch de verkeerde hobby gekozen?

Medemasochisten
De dicteevrienden genieten al van hun welkomstdrank en ontbijt als ik met Bert Jansen puffend de trap naar de Rietzoomzaal bestijg. Er zijn in totaal naast mezelf tien medemasochisten aanwezig: gastvrouw Dian van Gelder, Annemarie Braakman-Ven, Leni Lagerberg, Lizi van Vollenhoven, Bert Jansen, Jeroen van Heemskerck Düker, Jozef Lamberts, Rein Leentfaar en Rien Wisse. En – tada, tromgeroffel, klaroengeschal – Joost Verheyen!!! Amai, de strafste speller van het westelijk halfrond is aanwezig. En bij uitbreiding ook van het oostelijk halfrond. Een hele eer voor de BeNeDicteeCommunity. Van zodra zijn inschrijving bekend werd gemaakt heeft Rien zelfs zijn hele dictee herschreven (zie verder) …

Dian, die uitgebreid reclame maakte op diverse fora, had gezien de ruime locatie op nog meer volk gehoopt. Oorspronkelijk hadden zich in Joosts zog trouwens nog twee andere Limburgse specialisten ingeschreven, maar die zegden dan weer in extremis af. Maar het moet gezegd: hoeveel dictees vinden er per jaar plaats waar meer dan elf dicteetijgers aan deelnemen? Enkele komen in 2018 heel voorzichtig bijna in de buurt: het Hautekietdictee, Sluis, Terneuzen, Oudewater, … Maar méér? Neen, BeNeZoetermeer is op dat gebied een absolute topper.

Aalsmeer 2017

Dian van Gelder in Aalsmeer (2017). Foto: Huib Boogert

Powerpoint
Het uitzicht vanop het balkon is groots: water, riet, meerkoeten en futen. En hikende en bikende bezoekers. Maar er moet gepresteerd worden. Dicteeën, weet je wel. De immer enthousiaste Dian komt evenwel verrassend uit de hoek. We beginnen immers met een … powerpointpresentatie over Zoetermeer. Ongemeen schitterend, zeker voor deze onwetende Vlaming. Zoetermeer blijkt veel groter dan gedacht, 125.000 inwoners, wauw (hier spreekt natuurlijk wel een inwoner van – of all places – Opwijk). Eigenlijk een uit de voegen gebarsten groeikern. Ongelooflijk, met alle voorzieningen: een metro, een skistation, een golfbaan, … En nu dus ook een dicteewedstrijd. Een dubbele dan nog.

We trappen af met een dictee geschreven door Lizi van Vollenhoven, een knotsgek en humoristisch verhaal onder de titel Boontje komt om zijn loontje. Daarin heeft de louche figuur Appie W. het plan opgevat om een sterrenrestaurant annex zwartgeldwitwasserij te starten – de koddige Kwartel – en tegelijkertijd zijn overbuurman en rivaal op haute-cuisinegebied uit te schakelen – de gepluimde Patrijs. Daarvoor schakelt hij twee straatschoffies in. De eerste moet vijftienhonderd cicaden en vijftig muizen loslaten in de frigidaireruimte van zijn overbuur, de tweede enterotoxineproducerende E. colibacteriën door de hors-d’oeuvre van de gepluimde Patrijs mengen om de gasten een langdurige gastro-enteritis te bezorgen. Ondertussen vindt de grande opening plaats van zijn eigen restaurant, waar gourmands, journalisten en de Amsterdamse onderwereld op uitgenodigd worden op een veertiengangenamusediner.

Quokka en tafa
Natuurlijk loopt alles in het honderd. De twee vergissen zich in de uithangborden – ze kunnen immers nog geen kwartel van een patrijs onderscheiden (en had het nu om een quokka versus een tafa had gegaan, dan konden we dat nog enigszins begrijpen) en droppen hun goedje in het verkeerde restaurant. Gevolg: een chaos vanjewelste, een schietpartij. Ik citeer:

De coquette trok hierop haar uzi onder haar vicuñawollen jas vandaan en begon in het wilde weg te schieten. De sterkedrankcontainers veranderden in evenzovele danaïdenvaten. Terwijl de journalisten driftig aantekeningen maakten, probeerde Appie zo veel mogelijk van de Chateau Montifaud te redden door onder een vat te gaan liggen en gewoon zijn mond open te houden. De via het C2000-systeem opgeroepen ME arresteerde onder het motto ‘eerst meppen, dan uitzoeken’ de hele bups en slingerde de goegemeente in het cachot. Naar het schijnt snakt Appie inmiddels naar de meest simpele McDonald’s-maaltijd.

Aalsmeer 2017

Lizi van Vollenhoven tijdens het Aalsmeers Dictee 2017. Foto: Huib Boogert

Kruudmoes
Nu nog foutloos neerpennen. Enige culinaire kennis van heb ik jou daar was alvast een pre: toastjes met coquilles Saint-Jacques, crème de chayote of aspic van casselerrib, creusetapas, petits-beurres met crème fouettée en cassata-ijs. En misschien past de koketterende oude taart eveneens in dat rijtje …
De volgende zin zal allicht ook wel nergens zonder rode markering gebleven zijn: Een loensende drinkebroer raakte geleidelijk aan sjikker door het teveel aan charoset en probeerde met hand en tand antroposofische homeopathie te propageren als panacee tegen alcoholgeïnduceerde malaise.

Maar het kan ook veel stommer: schrijf ik toch wel vicuñabollen in plaats van -wollen. Het woord dat evenwel het vaakst fout gaat is kruudmoes. Kruutwatte? Precies. Kruudmoes blijkt een oud Gelders en Overijssels gerecht te zijn, een stevige en voedende pap van gort, karnemelk, spek, rookworst, rozijnen en verse kruiden. Weer iets bijgeleerd. Lizi heeft alvast beloofd om het te serveren tijdens het BeNeDictee op 22 september in Voorburg!

Meisterstück
De uitslag is … een ex aequo. De super-Zeeuw Rein Leentfaar slaagt erin gelijke tred te houden met Meisterstück Joost Verheyen: vier fouten (op 69 invulplaatsen), op drie tellen gevolgd door Rien Wisse. Meteen verschanst Lizi zich op het balkon om ter plekke enkele shoot-outwoorden te bedenken, na gecheckt te hebben of beide protagonisten geen medische voorkennis hebben. Stafylokokkentonsillitis en cervixdysplasie gaan voor beiden goed, maar over de schrijfwijze van prosopagnosie twijfelt Rein net iets te lang zodat Joost tot winnaar wordt uitgeroepen.

Tijd voor het buffet, perfect klaargemaakt en opgediend door het restaurantpersoneel, en tijd om op het balkon ook wat van het fraaie weer te genieten. Even uitblazen vooraleer de gevreesde Rien Wisse – de winnaar van de competitie 2017 – aan de beurt komt. Die heeft zoals gezegd zijn hele dictee een facelift gegeven van zodra hij hoorde dat Joost zou deelnemen. En dat zullen we geweten hebben.

Lansingerland Rien Wisse

Rien Wisse (foto uit 2014)

Woordkunstenaar
Over het verhaal kan ik kort zijn. Een next best oplossing gaat over een vijfenzestigenhalfjarige man die naar een geriatrieaios (in Nederland: arts in opleiding tot specialist) gaat en doorverwezen wordt wegens een drankprobleem. Of toch ongeveer, want de tekst staat zo vol met onmogelijke woorden en woordcombinaties dat ik nog steeds de eigenlijke story tracht te achterhalen. Rien is immers een grandioze woordkunstenaar die, net als bijvoorbeeld Marc de Smit in Terneuzen, iedereen voortdurend op het verkeerde been zet met ingenieus in elkaar geknutselde combinaties van klanken, grammaticale constructies en woordlookalikes. Alleen gaat Marc daar spaarzamer mee om, terwijl Rien onze hersenen om de haverklap bombardeert.

Enkele afschrikwekkende voorbeelden: dementia-praesenilissymptomen, gaazspecialist, zo vol als mut, méritoire geëdite teasestrip (en geen T-strip), meatspace (niet een meetspace of ontmoetingsruimte maar de fysieke wereld), widescreen (oeps, geen whitescreen), het gele snavelhauwtje, een toetoeppak (ik maak er een tutupak van), wat tanorexia-achtig, beresterk van inhout (!), de band dEUS, ge schiept te veel, ik ben uit de ket maar niet wous (waar heeft-ie het in ’s hemelsnaam over …), pek- of alantswijn (neen, geen peccovalantswijn of wat dan ook). Het al dan niet aan elkaar schrijven of streepjes zetten passeert eveneens de revue: de next best oplossing uiteraard, maar ook een prima de luxe stemming, de baard van Mozes, een so easy’tje, een net-nietspecialist, een standalonescrollwieltje, boe roepen, begijne maken, terwijl we bijeenwaren, …

En dan is er nog de spitstechnologie: declassee, vrouwelijk omdat het gevolgd wordt door het woordje wier. Trakteerden, want het is souschef et al. (en anderen). Ja, jongens, amai mijn voeten. En de rest zijn gewoon … moeilijke woorden: covaartest, rantte, beb, schroodbeitel, dik van zoute – ik kan zo nog een tijdje doorgaan.

Een kokmeeuw. Foto: Diliff (Wikimedia)

Een kokmeeuw. Foto: Diliff (Wikimedia)

Kokmeeuw
Het gaat allemaal wat boven mijn petje. Er moeten in totaal maar liefst bijna 30 procent van de gedicteerde woorden worden opgeschreven (106 van de 347 woorden). Dat geeft een onoverzichtelijk invulblad, vooral daar er gewoon blanco’s staan waar een woord- of woordgroep moet ingevuld worden, en dan nog vaak enkele naast elkaar. Bovendien ligt het dicteertempo bijzonder hoog, combineert Rien regelmatig verschillende woorden in één woordgroep en is er veel te weinig tijd om na te denken over al deze complexe hersenpuzzels. En voor Vlamingen komen daar dan nog eens wat extra fouten bij door de afwijkende Hollandse uitspraak (‘regiolect’, om Bert Jansen te parafraseren). Dat laatste, tja uitwedstrijd, ieder zijn beurt.

Sorry Rien, op het einde heb ik er al helemaal geen zin meer in. Ik leg mijn pen neer en zie hoe een kokmeeuw op het balkon neerstrijkt. Ik zet een vogelstreepje bij op mijn blad … Na afloop blijkt dat Rien niet doorheeft dat het toch wel afschuwelijk moeilijk is. ‘Tja, al die woorden staan gewoon in mijn Lijst’, klinkt het laconiek.

Messi en Ronaldo
Van de 66 invulgroepen schrijft zelfs winnaar Joost er uiteindelijk 21 fout (zowat een derde van alle woorden – dat overkwam hem allicht nog nooit), en enkel Rein (28) en uw nederige dienaar (31) halen nog net iets meer dan de helft. Gemiddeld worden er door de deelnemers uiteindelijk twee derde (!!) van de woorden en woordgroepen fout geschreven, allicht een absoluut nieuw record aller tijden voor een invuldictee. En dus kan ik toch nog met een goed gevoel naar huis: nu kan niemand meer zeggen hoe affreus moeilijk Opwijk 2017 (de vorige recordhouder) was …

Het is in het verleden al meermaals door een aantal deelnemers en verslaggevers vermeld: leggen we de lat nu niet veel te hoog? Willen we dat enkel nog Messi en Ronaldo aan de BeNeDictees deelnemen of mikken we breder? Ik kreeg begin dit jaar verschillende antwoorden van uitgenodigden dat ze het toch wel echt veel te moeilijk vinden en daarom passen voor de BeNeDictees. En de aankondiging op dictees.nl hielp ook niet echt: ‘competitie voor de ambitieuze dicteehobbyist’. Tijd voor wat bezinning? Het dictee van Lizi (gemiddeld een vijfde fout) was wat mij betreft een goed streefdoel.

Het terras van de Happy Moose in Zoetermeer

Het terras van de Happy Moose in Zoetermeer

Après-dictee
Bovendien zorgt dat ook voor een rangschikking op basis van appelen en peren. Volgend jaar dus allicht te schrappen. Wat er ook van zij: Rein verovert de virtuele gele trui, terwijl Nederland de leidersplaats in het landenklassement nog verstevigt.

Het moet gezegd: Dian heeft op een creatieve en toffe wijze het woonkamerconcept breed geïnterpreteerd. En ook de organisatie was perfect. Maar persoonlijk verkies ik toch altijd wel de intimistische en gezellige sfeer van de echte huiskamer. Maar ik heb geen recht van spreken, want ik mis natuurlijk wel het belangrijkste onderdeel: het après-dictee. Om privéredenen moet ik er vandoor, terwijl het gezelschap plaatsneemt op een schaduwrijke plek op het terras van de Happy Moose. Voor verdere verslaggeving hierover verwijs ik jullie dus graag door naar de andere deelnemers.

O ja, Mireille heeft meer gevederde vrienden gespot dan ik fouten heb geschreven. Maar of dat iets zegt over mijn orthografische kwaliteiten dan wel over haar ornithologische kennis laat ik even in het midden …

Deel dit artikel: