Genieten in een galmend godshuis

Er kleeft maar één nadeel aan het jaarlijks Groot Zutphens Dictee: de A1 tussen Naarden-Bussum en de afslag naar Zutphen: al vóór vieren is deze dichtgeslibd. Om ‘aanschuiven’ (zoals mijn Vlaamse vrienden zeggen) te voorkomen, is vroeg vertrekken dan ook het parool.

Het tiende Groot Zutphens Dictee, voor de speciale gelegenheid in de Walburgiskerk

door Bert Jansen  |  Foto’s: Patrick van Gemert

Om de dichtgeslibde wegen te vermijden, gingen Jeroen van Heemskerck Düker en ik op donderdag 15 november al om halfdrie op pad. Eenmaal op de N345 viel een vale herfstzon in lange diagonalen over het veld en zette het uitgedunde bladerkleed in een vrolijk rode gloed. Zutphen naakte.
Na de auto tegenover de Walburgiskerk geparkeerd te hebben, spekten we de lokale middenstand door onze garderobe uit te breiden. Enigszins ongemakkelijk voelden we ons wel, zo samen zoekend in de rekken met jasjes en hemden, maar als Edward III zich in 1344 al niet geneerde toen hij de door zijn danspartner verloren kousenband opraapte en om zijn eigen been bond, waarom wij dan wel? Honi soit qui mal y pense!

Chapeau

Met onze nieuwverworven kleding liepen we goedgemutst naar het vlakbij gelegen ‘Chapoo’ voor de domibo, om maar eens te variëren op de vrijmibo, het was per slot van rekening donderdag. De ambiance was er warm, de bediening charmant en de kaart aantrekkelijk; we besloten dan ook er tevens een vorkje te prikken. Even was er de aanvechting de uitbater opheldering te vragen over de alternatieve spelling van zijn etablissement, maar we besloten die te onderdrukken. Ik vermoed echter zomaar dat onze Middelburgse collega-dicteetijger bij de restauranteigenaar zijn beklag zou hebben gedaan en hem op een lesje over de spelling van leenwoorden zou hebben getrakteerd …

Zutphen 2018 - Patrick van Gemert

Ook vanuit Vlaanderen was een deelnemer afgereisd (uiterst rechts) voor het fameuze dictee.

Voor de ingang van de Walburgiskerk gaf een stadsgids uitleg over de geschiedenis van de kerk. Clandestien luisterden wij mee en leerden dat zich in de bol van de torenspits de bouwtekeningen bevinden – tót we als culturele verstekelingen ontmaskerd werden en schielijk de kerk in verdwenen. Terwijl we de toegangsprijs voor het tiende Groot Zutphens Dictee voldeden, weergalmde melodieus orgelspel van orgelist Klaas Stok tussen de eeuwenoude pilaren. Een geëigend, maar bovenal sfeervol muzikaal behang dat bijdroeg aan de gewijde sfeer.

Galmend godshuis

Terwijl sommige dictees een kwakkelend bestaan lijden, slaagt ‘Zutphen’ er elk jaar weer in meer bezoekers te trekken dan het jaar ervoor. Maar liefst 63 mensen hadden zich voor dit evenement aangemeld! Voor deze tweede bigiyari was de organisatie – opnieuw in vertrouwde handen bij de Lions – erin geslaagd een der meest prestigieuze monumenten van de oude IJsselstad af te huren: de Walburgiskerk, lokaal bekend als Walburgkerk.

Hadden ze voor de installatie van de kacheltjes soms een eskimo ingehuurd?

Helaas echter bleek de akoestiek niet afgestemd op het dicteren van een dictee. Ik vermoed zomaar dat de nagalm bij de epiclese en de verkondiging van Gods Woord minder storend is. Ook de temperatuur in het godshuis was voor iemand die het in de buurt van de koelkast al koud krijgt – zoals schrijver dezes – niet comfortabel. Bovendien ontregelt kou het spellingcentrum in de hersenen, althans bij mij. Er waren weliswaar elektrische verwarmingsinstallaties opgehangen, maar die hingen bijkans in de nok en waren dus niet effectief. Hadden ze voor die klus soms een eskimo ingehuurd?

Zutphen 2018 - Patrick van Gemert

Ridder Bas Steman, de auteur van het jubileumdictee, leest zijn tekst voor

Ridder Bas

Marleen Tebbenhoff Rijnenberg, presidente van de Lionsclub afdeling Zutphen-Kattenhaven, opende de avond en heette de aanwezigen welkom. De meesten van hen kwamen van heinde, maar er waren er ook die uit Zeeland en zelfs Vlaanderen gekomen waren. Het dictee werd dit jaar voorgelezen door Bas Steman. Deze onverschrokken ridder en auteur van, onder andere, de liefdesroman Morgan, beschikt over een goede dictie en toonde weinig last te hebben van plankenkoorts. Bij menigeen sloeg de schrik om het hart toen hij het dictee kwalificeerde als ‘de lastigste geschiedenisles ooit’.
Ook dit jaar kwamen de zinnen weer uit de koker van het viertal dat gevormd wordt door Michel Groothedde, Jody Hagenbeek, Fiona de Heus en Jaap Pott. In hun macedoine werd de schijnwerper gericht op de Zutphense instanties die dit jaar jubileerden.

Accoucheuses

Zo werd het publiek in de eerste alinea meegenomen naar het klooster Spittaal, waar de broeders van de Orde van de Heilige Geest zich in de dagen van olim bekreunden om de verzorging van de zieken. Die broeders van toen zijn nu nog slechts een vage herinnering; heden ten dage zijn het de anesthesistenoto-rino-laryngologen en cardiothoracale chirurgen die de verzorging der zieken op zich nemen. Ook de begijnen van toen zijn vervangen, en wel door de gynaecologen en accoucheuses.
In de tweede alinea werd de zeshonderd jaar geleden uitgebroken furieuze successiestrijd belicht. Dat Reinald de Vierde van Gelre zich na die strijd genoodzaakt zag de verbondsbrieven te accepteren waarin de ridderschap en de principale steden met hun filiatie een alliantie hadden gesloten om in parlementaire congregatie het vorstendom te besturen, was voor menigeen een openbaring vanjewelste.

Opeens belandden we vanuit de middeleeuwen bij de AZC, een volte-face van heb ik jou daar!

In de derde alinea werd de hebraïcus Willem Baudaert, de fervente apologeet van de contraremonstrantie opgevoerd. Hij werd vier eeuwen geleden door het moderamen van de Nederduitse Gereformeerde Kerk tot de vertaler van de oudtestamentische boeken benoemd. In de vierde alinea werd stilgestaan bij het Timpeorgel. Het is inmiddels fraai gerestaureerd, maar naar verluidt is het vaak mishandeld in verwoede pogingen de akoestiek te verbeteren. Zelfs de tractuur zou daarbij beschadigd zijn!

Zutphen 2018 - Patrick van Gemert

Dicteetijgers zwoegen op de tekst van Bas Steman

Jantje-secuur

Na deze vier min of meer solemnele alinea’s kwamen er wat trivialere kwesties aan bod. Zo belandden we ineens bij een jubilerend AZC, een volte-face van heb ik jou daar! De oer-Zutphense amateurvoetballers ambiëren weliswaar tweedeklasser te blijven, maar paren nochtans tikitaka en getruukte een-tweetjes aan een cruijffiaans inzicht. Ook banketbakkerij Jolink – bekend van delicieuze patisserie en exquis ambachtelijk roomijs van pico bello ingrediënten – jubileerde dit jaar en werd door Pott cum suis in het zonnetje gezet. De in de laatste alinea verwoorde voorspelling dat zelfs jantje-secuur lou kans heeft op een foutloos resultaat bleek carrément profetisch!
Er was geen achtste alinea. Die kwam kennelijk niet door de censuur. En zoals een doorgehaalde zin nieuwsgieriger maakt dan de overige tekst, zo geldt dat ook voor de geschrapte achtste alinea. Wellicht dat de schrijversbent daarover nog eens opheldering kan geven.

Zutphen 2018 - Patrick van Gemert

De onvolprezen Jaap Pott licht de valkuilen toe.

Pott versus vingeropsteker

Voordat het verdict van de jury klonk, was, gewoontegetrouw, de microfoon voor Jaap Pott voor zijn onvolprezen explicatie, waarvan zijn etymologische uitstapjes een vast en interessant onderdeel vormen. De eerste zin was echter nog niet geprojecteerd, of er klonk protest vanuit de voorste rij. Pott echter snoerde de interpellant (naam en adres bij de redactie bekend) subiet de mond en zette hem in de figuurlijke hoek, waarmee de oud-schoolmeester verried dat hij zijn oude stiel, ook vijf jaar na zijn pensionering, nog niet verleerd is.

Hoewel dit tiende Groot Zutphens Dictee voornamelijk in gewonemensentaal was geschreven, zaten er toch weer genoeg struikelstenen in. En ook een enkel ietwat archaïsch woord, zoals accoucheuse. Zo kon menigeen niet alleen met meer kennis van de orthografie, maar ook met een grotere woordenschat naar huis. Voorwaar een grote winst. Op gevaar af voor zoïlus te worden versleten, wil ik toch ook even stilstaan bij de constructie ‘pico bello ingrediënten’. ‘Pico bello’ wordt in Van Dale en het Groene Boekje een bijwoord genoemd. Het gebruik als bijvoeglijk naamwoord is echter in opmars. Op ‘de ingrediënten van Jolink zijn pico bello’ lijkt mij dan ook niets aan te merken. Het attributieve gebruik van ‘pico bello’, zoals in het dictee, zou mijns inziens vermeden moeten worden – zeker door Pott, die zich bij menig dictee toch als behorend tot de preciezen heeft leren kennen.

Zutphen 2018 - Patrick van Gemert

Wino Sijm moest wederom genoegen nemen met de tweede prijs. Een week later haalde hij revanche in Rijssen.

Helaas bleken ook weer interpunctiefouten mee te tellen – en voor rode strepen te hebben gezorgd. Ook eigennamen als Spittaal en Timpeorgel resulteerden weer in veel rode strepen. Waarom moet ik eigenlijk weten hoe ik Timpe moet schrijven? Overigens werd mijn Baudaart níét fout gerekend, terwijl de goede man Baudaert heet. Althans volgens het correctievel.

Potjes, alweer

Het twintigkoppige correctieteam had een uur nodig om de 51 dictees na te kijken. Er hadden zich weliswaar 63 mensen aangemeld, maar 12 personen stuurden ofwel hun kat ofwel hadden weinig fiducie in een podiumplaats en hun schrijfsels niet ingeleverd. In totaal werden er 1594 fouten aangestreept, een gemiddelde van ruim 31 fouten.

Zijn glimlach hield het midden tussen suffisantie en minzaamheid

Op de derde plaats eindigde Esther Leising met 20 fouten. Wino Zoetemelk – pardon, Sijm – moest voor de zoveelste keer genoegen nemen met zilver. Heer en meester was opnieuw Marry Potjes uit Baak. Zij misspelde slechts 13 keer. Moet de queen of orthografie zo zoetjesaan niet promoveren naar de ‘tijgercategorie’? Deze vraag is retorisch bedoeld. Zij zal daar een geduchte concurrent zijn voor reizende Rein, die nu met slechts vier fouten de eerste prijs in de wacht sleepte. Om zijn mond speelde een glimlach die het midden hield tussen suffisantie en minzaamheid, toen hij zijn prijs uit handen van Bas Steman in ontvangst nam. De sympathieke habitué Jan Riefel greep dit jaar helaas net naast de prijzen.

Zutphen 2018 - Patrick van Gemert

Rein Leentfaar legt het de organisatie nog één keer uit.

De opbrengst ging dit jaar naar het Praathuis in Zutphen, een wekelijkse ontmoetingsplaats voor mensen die Nederlands willen leren spreken. Deze twee jaar geleden opgerichte organisatie zag haar saldo met € 667,65 toenemen. Ariana Achterkamp wist het hoogste sponsorbedrag, te weten € 112,65, bijeen te brengen.

De Deur

De nazit is een vast onderdeel van ons uitstapje naar Zutphen. Deze keer was dat in ‘De Deur’, ‘waarschijnlijk het gezelligste café van Zutphen’, zoals er op de website te lezen staat. En inderdaad, de kachel brandde, het couragewater vloeide rijkelijk, de gesprekken waren levendig en de tijd vloog. Het was al na enen toen we de keilenwinkel verlieten en door de uitgestorven straten naar de auto liepen en huiswaarts reden. Op donderdag 21 november 2019 komen we terug. Deo, Allah of het Vliegend Spaghettimonster volente, natuurlijk.

Jolijn Philippa overtroeft Aalsmeerse favorieten

Een Mexicaanse maaltijd begeleidde het zeer geslaagde, Japans getinte Aalsmeers Dictee. Een volbloed Nederlandse won de eerste prijs, ook al kon zij het aanvankelijk zelf niet geloven.

aalsmeer2018

Winnaars: team Philippa (met op de voorgrond Jolijn Philippa) en achter hen specialisten Jacques Bettelheim (3e) en Herman Killens (1e)

door Jeroen van Heemskerck Düker

Team Philippa is een vaste waarde in het Aalsmeers Dictee, dat vrijdag 16 november zijn tweede lustrum beleefde. Bankdirecteur Berry Philippa en zijn twee platinablonde dochters zijn inmiddels gewend aan aandacht. Niet alleen trekken de gezusters Ellen en Jolijn veel bekijks, ook verschijnt het trio steevast op het podium van de teamtrofee. De eerste prijs wist de familieploeg nooit te behalen; het bleef bij derde en – zoals deze keer – tweede prijzen. Des te groter was de vreugde na de prestatie van teamlid Jolijn. Zij won de eerste prijs in de categorie individuele deelnemers.

Met haar overwinning maakte de oncologieverpleegkundige een einde aan de zegereeks van Koen Beentjes en Anne-Marie Gruter. Beiden waren door de Aalsmeerse bookmakers getipt als huizenhoge favorieten, maar in deze jubileumeditie moesten de superspellers genoegen nemen met een gedeelde tweede plaats. Slechts één fout scheidde hen van de winnares, die zelf volkomen overdonderd was door haar overwinning. Het duurde enige tijd voordat Jolijn naar voren kwam om haar prijs in ontvangst te nemen, omdat zij amper kon geloven dat er maar zeventien rode streepjes op haar werkstukje stonden.

aalsmeer2018

De correctoren hadden een zware dobber aan het nakijkwerk.

Turbojapans

Haar verbazing was volstrekt begrijpelijk voor de ruim vijftig deelnemers aan het zeer geslaagde evenement. De tekst van deze editie was niet gewoon pittig, maar zelfs op madame-jeanettesterkte. De dader, notaris Annemarie Braakman, zei zich van geen kwaad bewust te zijn. Zij had – tussen de bedrijven van haar overvolle leven door – naar eigen zeggen een leuk verhaaltje geschreven over de judosport, waar twee van haar kinderen zich mee bezighouden. En dat verleidde haar tot Japans getinte dicteeopgaven als dojo, yuko, ippon en kata. Alsof dat turbojapans al niet genoeg hoofdbrekens opleverde, verlegde zij haar terrein bovendien naar andere sporten en spelletjes als wordfeud (met kleine letter!), ezeltje-prik en eenentwintigen. Haar tekst vertoonde een mooi evenwicht tussen buitenissige begrippen – rettich, doowopmuziek – en alledaagse valkuilen als A- of B-zwemdiploma en kortgeleden (ja, aan elkaar). Desondanks was een zacht gekreun hoorbaar tijdens de voorlezing door notaris Geert Labordus.

Ook Rein ‘Don’t call me kiebitzer’ Leentfaar en het vrolijke troepje dicteespecialisten, dat elk jaar acte de présence geeft in het Wapen van Aalsmeer, moesten de hersenen pijnigen om een acceptabel resultaat neer te zetten. Zij werden geconfronteerd met onder meer waza-ari, jiujitsu en wushu (had ik al gezegd dat Japan het thema was?). Daarnaast konden zij extra fouten maken in het specialistendeel, waarin onder meer een Mozambikaan clafoutis at en een buutreedner de foekepot bespeelde. Dicteerder Labordus sloeg zich er beter doorheen dan de meeste ‘experts’, afgezien van Leentfaar dan, die immers alle woorden correct in een lijst heeft staan.

aalsmeer2018

Een deel van de sfeervolle zaal in Aalsmeer. Geheel links Bastiaan Mokkink, oprichter van het roemruchte Deventer Dictee.

Mexico tegen Japan

Hoogtepunt van de avond was traditiegetrouw het buffet. Niet Japans, maar Mexicaans – en van een hoge kwaliteit. Die combinatie van sociale omgang in een warme ambiance, een goede maaltijd en een stevige spellingtest heeft het Aalsmeers Dictee na tien jaar in de top vijf van dictee-evenementen in de Lage Landen gekatapulteerd. Na goed eten en drinken is het immers gezellig luisteren naar een praatje over de geschiedenis van Dictees.nl (dat ik zelf verzorgde) en de aansluitende prijsuitreiking. In tegenstelling tot voorgaande edities vond de shoot-out deze keer plaats in de categorie teams. Zowel team 3G’s als team Philippa scoorde 62 fouten in totaal. Dankzij een recent bezoek aan Artis wist Anne-Marie Gruter van 3G’s het woord kantjil correct te spellen, waarmee zij haar team de eerste prijs bezorgde. Team Tweede Keus (Joost en Miekje Hoffscholte en Hermen ‘Verbreeuwen’ de Graaf) belandde op de derde plek met 80 fouten.

In de specialistenklasse wist Rein Leentfaar ondanks luidruchtige protesten de Vlaming Herman Killens niet van de eerste plek weg te houden: Herman drie fout, Rein zes. Jacques Bettelheim, winnaar van het tv-dictee in 2006, veroverde het brons met dertien fout. Maar na nogal wat specialistisch gekibbel kon worden overgegaan tot het hoogtepunt: de verrassende zege van Jolijn Philippa. Daarmee kreeg de avond de glans die het Aalsmeers Dictee ten volle verdient. Op naar het derde lustrum!

Groot Dictee keert terug zonder beeld

In zijn wekelijkse taalprogramma op Radio 1, De Taalstaat, presenteert Frits Spits op zaterdag 15 december een beeldloze opvolger van het roemruchte Groot Dictee der Nederlandse Taal.

spits

Frits Spits, presentator van De Taalstaat

door Jeroen van Heemskerck Düker

“De spelling moeten we niet belangrijker maken dan hij is”, meldt radiopresentator Frits Spits op de website van omroep NPO. Afgezien van de geslachtsverwisseling (spelling is immers vrouwelijk) is dat een opmerkelijke uitspraak. Want in zijn wekelijkse taalprogramma op Radio 1, De Taalstaat, presenteert Spits op zaterdagochtend 15 december een beeldloze opvolger van het roemruchte Groot Dictee der Nederlandse Taal.

Taalvirtuoos en BN’er Wim Daniëls schrijft de tekst van het dictee, dat traditiegetrouw voorgelezen zal worden door Philip Freriks. De auteur meldde al omineus dat “het dictee meer moet zijn dan een verzameling moeilijke woorden”, zonder aan te geven welke woorden dan precies moeilijk zijn. In de bibliotheek van Haarlem nemen twintig mede-BN’ers het op tegen evenzoveel luisteraars van De Taalstaat. Het evenement is georganiseerd door NPO in samenwerking met Onze Taal en het productiehuis Men at Work. Dat laatste bedrijf verzorgde ook jarenlang de tv-editie van het Groot Dictee.

Vlaanderen doet het zelf wel

Vorig jaar stopte omroep NTR plotseling – tot verdriet van velen – met het Groot Dictee op tv, na 26 succesvolle edities. Volgens de omroep waren de kijkcijfers te laag en was het programma ‘niet meer van deze tijd’. Anders dan de komende radioversie was het tv-dictee een coproductie van Nederlandse en Belgische media. Helaas is die samenwerking niet langer zichtbaar. Evenmin is duidelijk hoe de selectie van de ‘gewone’ kandidaten is verlopen. De omroep verstrekte daarover geen gegevens.

Wim Daniëls

Wim Daniëls

Eerder dit jaar organiseerde Jan Hautekiet, nestor van de Vlaamse radio, al een vervanger voor het ter ziele gegane Groot Dictee. Op 6 april zegevierden daar Elsie Ribbens en Robert Joosen na een zware strijd in de Senaat, de Vlaamse pendant van de Eerste Kamer. Als Wim Daniëls voor de Nederlandse radioversie een tekst van vergelijkbare kwaliteit schrijft, moeten de veertig deelnemers zich terdege voorbereiden. In het nieuwe Groot Dictee zullen we de zweetdruppels niet kunnen zien, ook al omschreef Frits Spits de spelling als “het kostuum van de taal”, en voegde hij eraan toe dat het prettig is “als het er netjes uitziet”.

Liefhebbers kunnen meeschrijven op zaterdag 15 december vanaf 11 uur door af te stemmen op Radio 1. Kinderen de deur uit, boodschappen uitstellen, gezellig met z’n allen rond het radiotoestel!

Een warm welkom in Abcoude

Bijna honderd taalliefhebbers, onder wie een klein clubje dicteenomaden, vonden op 19 maart een warm onthaal in Abcoude tijdens het derde dictee van de Lions Club.

Het dictee bracht 1700 euro op voor Warchild.

Abcoude 2018

De propvolle zaal in Boutique Hotel de Witte Dame in Abcoude

door Jeroen van Heemskerck Düker

Hoogspanning heerste op 19 maart op het voormalige station van Abcoude. Doorgaans is Abcoude een gemoedelijk dorp, waar bemiddelde expats uit de hoofdstad genieten van semilandelijke rust te midden van enkele overgebleven autochtonen. Zo niet op deze maandagavond. Dat was de schuld van de lokale Lions Club, die in het charmante stationsgebouw het derde Abcouder Dictee organiseerde.

Het station is inmiddels getransformeerd tot hotel De Witte Dame – een aantrekkelijke locatie, die vele Abcoudenaars en enkele buitenpoorters verleidde tot deelname aan het dictee. Al ruim voor aanvangstijd liep de zaal vol met deelnemers, die in de watten werden gelegd met koffie en speciaal bereide petitfours. Zij hadden er zin in, dat was duidelijk. Het werd al gauw zo gezellig druk dat de auteur en presentator Bob Zevering zich om half acht amper verstaanbaar kon maken.

Abdoude 2018

Ook de dicteenomaden hadden het zeer naar hun zin: Dian van Gelder in levendig gesprek met Jeroen van Heemskerck Düker.

Aan de bak
Maar vanaf dat moment moesten de keuvelende dorpsgenoten aan de bak. Ook het clubje dicteefanaten van buiten, dat een warm welkom vond in Abcoude, sleep de pennen voor de tekst van Bob Zevering. Dit jaar behandelde de neerlandicus en taaltrainer diverse lokale bouwprojecten. Veelal bleken die samen te hangen met de toevloed van import-Abcoudenaars. Al in de eerste alinea repte Bob van prestigieuze appartementencomplexen voor geprivilegieerden. Twee alinea’s later beschreef hij de angst van sommige dorpelingen voor quasi-intellectuele tv-bobo’s die zich Abcoude meer en meer toe-eigenen. Pikant detail: die regels werden voorgelezen door import-Abcoudenaar Patrick Lodiers, bekend van radio en tv. De BNN-presentator kweet zich prima van zijn taak. Hij verviel niet in dictee-uitspraak bij woorden als pittoresk, rigoureuze of geüpgraded en hield een aangenaam tempo aan. Dat is dan weer het voordeel van professionele presentators in je gemeente …

Abcoude 2018

Henny de Vries (tweede van rechts) met haar trofee. Geheel links Bob Zevering, naast hem voorlezer Patrick Lodiers.

Verheugend
De uitslag was in meerdere opzichten verheugend. Ten eerste bleek de opbrengst van de avond 1700 euro. Dat bedrag komt ten gunste van War Child, waarvoor eerder op de avond een warm, persoonlijk pleidooi was gehouden. Daarnaast waren de scores van de deelnemers uitstekend. Na twee edities leken de deelnemers beter getraind. Op de derde plaats eindigde Henk Foekema met elf fouten, net eentje meer dan Liesbeth Bosrijk (tien fout). Henny de Vries veroverde met overmacht de ereplaats: zij maakte maar acht foutjes in het lastige dictee.

Ook op het tafeltje van de dicteenomaden belandden mooie scores. René Dijkgraaf en schrijver dezes bleven Annemarie Braakman nipt voor met drie fouten. De grote winnaar was dicteewelp Randy van Halen, die zijn fouten wist te beperken tot één. Een bijzonder fraaie prestatie in een veld van bijna honderd deelnemers!

Dankzij de locatie, de grote opkomst en de kundig gecomponeerde – en gecontroleerde – invultekst verzekerde de Lions Club zich met deze derde editie van een toppositie in de landelijke dicteeranglijst.

Rituelen beheersen dictee

De deelnemers aan het jaarlijkse goededoelendictee van het Cobbenhagenlyceum in Tilburg werden om de oren gemept met moeilijke taalthema’s, die auteur Corné van Doorn in elkaar had gevlochten tot een dictee met een ongebruikelijke, maar spannende inhoud.

De twee deelneemsters in de jeugdcategorie konden er wel om lachen.

Tilburg 2018

Bezorgde blikken bij de deelnemers tijdens de behandeling van de tekst.

Tekst en foto’s: Huib Boogert

De wereld lijkt ervan aan elkaar te hangen: rituelen! De katholieke kerk heeft er een handje van. De discojeugd dompelt zich erin onder. Sporters slaan kruisjes of dansen de haka. En voor Alpe d’HuZes-deelnemers is appen en sms’en een soort cult-rite.

De deelnemers aan het jaarlijkse goededoelendictee van het Cobbenhagenlyceum in Tilburg (donderdag 22 maart) hebben het geweten! Ze werden links en rechts om de oren gemept met moeilijke taalthema’s, die auteur Corné van Doorn in elkaar had gevlochten tot een dictee met een ongebruikelijke, maar spannende inhoud.
Het dictee werd gehouden op de dag na de gemeenteraadsverkiezingen. Gepensioneerd leraar Nederlands Corné sprak van ‘de Dag van de Versnippering’ en voegde daaraan toe, dat versnippering altijd een tegengestelde onderstroom kent, namelijk de hang naar verbinding. “Daarvoor gebruikt de mens rituelen. Daarom heb ik dát als thema voor dit dictee gekozen”.

Tilburg 2018

Auteur Corné van Doorn

Alpenbeklimming
Het goede doel van het Cobbenhagenlyceum van dit jaar zijn de vrijwilligers van de school (leerlingen, personeel), die dit jaar de Alpe d’Huez zullen gaan befietsen. Gebruikelijk is, dat de dicteedeelnemers in Tilburg een klein bedrag betalen voor elke foutspelling, met een eindmaximum van 12,50 euro. In een woord vooraf nodigde schooldirecteur Ronald Verschuren de deelnemers dan ook als volgt uit voor het opnemen van de pennen: “Doe je best om zo veel mogelijk fouten te maken”. Achteraf bekende hij: “Ik had na de eerste zin al kunnen stoppen. Toen zat ik al aan het maximum …”.

Indrukwekkend
Een indrukwekkend relaas over het fenomeen Alpe d’HuZes en de strijd tegen kanker kwam van leerling Glenn Dekker, havo 5, die in 2016 de Mont Ventoux al bedwong en nu de Alpe d’Huez wil onderwerpen. Met vier beklimmingen op één dag wil hij 1000 euro ophalen. “De reden: ik ben drager van een overdraagbare kanker. Ik ben zelf niet ziek, maar ik kan de ziekte te zijner tijd wél doorgeven aan volgende generaties. Preventieonderzoek is dus mijn voornaamste doel”.

HB

Sommige deelnemers moesten constateren dat het dictee moeilijker was dan zij hadden verwacht.

Ratjetoe
De dicteetekst zelve was een ratjetoe van bekende en minder bekende woorden die Corné van Doorn de deelnemers door de strot duwde. Velen haalden semiwanhopig de schouders op bij opgaven als voorgeborchte, godslamp, conopeum en ciborie. Ook shishalounges, synesthesie, haka en stroboscopische kwamen langs. Er werd gegokt als in een casino…

Het vaakst werd het woord grimoires fout geschreven. Het was waaghalzerij van de auteur om dit woord in een dictee te droppen. Immers, het komt in geen enkel woordenboek voor. Maar Corné had zijn huiswerk goed gedaan: veel West-Europese talen kennen het woord, krek eender gespeld. En wat de etymologie betreft: volgens de Engelstalige Wikipedia is de term afgeleid van het Franse woord ‘grammaire’, dat in het Oudfrans stond voor ‘alle in het Latijn geschreven boeken’.

Tilburg 2018

Isabella Olesen won in de categorie jeugd.

Gastvrijheid
De opbrengst van het dicteeritueel voor het goede doel beliep een bedrag tussen de 500 en 1000 euro. Immers, vrijwel alle 80 deelnemers deden alsof ze de mac-waarde hadden gehaald: de maximaal aanvaardbare (fout)concentratie. Waar het Cobbenhagenlyceum altijd weer in uitblinkt, is gastvrijheid. Vroegarriveerders behoeven niet buiten te wachten, maar worden door organisator de heer M. van Iersel gastvrij binnengehaald en naar een warme plek geloodst. Verder zijn hapjes en drankjes heel de avond gratis. Dan is een royale bijdrage voor het Cobbenhaagse Alpe d’HuZes-goede doel wel op zijn plaats….

Ik zou haast schrijven, dat dan de uitslag niet meer zo belangrijk is. En zo is het eigenlijk ook. Maar vooruit, voor de statistici: hierbij de einduitslag met de best geklasseerden.

Tilburg 2018

Rein Leentfaar (r) neemt zijn trofee in ontvangst.

Uitslagen
Categorie leerlingen: 1. Isabella Olesen (er waren maar twee deelnemers)

Categorie oud-leerlingen en liefhebbers: 1. Albert Putman, 2. Daphne van Duin, 3. diverse personen ex aequo.

Categorie specialisten: 1. Rein Leentfaar, 2. Frank Denys, 3. ex aequo Rien Wisse, Huib Boogert, Robert Joosen,  6. Randy van Halen, 7. Christiane Adams, 8. Jozef Lamberts.

Dictee Alphen aan den Rijn: bedrieglijk mijnenveld

O, o, wat leek het makkelijk! Maar o, o, wat was het moeilijk, het negende Groot Alphens Dictee!

Het charmante team van Cynthia Beumer Systemisch Coachen (Den Haag) maakte om diverse redenen indruk, maar viel niet in de prijzen.

Alphen 2018

Toch te veel fouten … Deelnemers bekijken de tekst van het Groot Alphens Dictee.

tekst en foto’s: Huib Boogert

O, o, wat leek het makkelijk! Maar o, o, wat was het moeilijk! Wat kan een Nederlandstalige dicteetekst bij het voorlezen eenvoudig klinken, maar verraderlijk zijn om te schrijven. Voetangels en klemmen: au au!

Die arglistige ervaring deden de deelnemers aan het negende Groot Alphens Dictee op, bij het neerpennen van de dicteetekst, op donderdag 15 maart 2018. De oren susten het gemoed. Geen vréémd woord te horen. Maar de grote fopperij begon bij het schrijven. De tekst bleek een mijnenveld: je vermoedt niets, maar er loeren ongehoorde gevaren….

De organisatrices van de Soroptimistenclub Alphen aan den Rijn hadden voor het opstellen van de dicteetekst de winnaar van vorig jaar in de arm genomen: Pieter van Diepen uit Leiden. Het uitzetten van zijn dwaalspoor begon al bij het derde woord van het dictee. Er werd ‘een bloemrijk jaar’ gelezen, maar uit de context kon (eerlijk is eerlijk) vrij logisch worden afgeleid, dat verwezen werd naar de dichter J.C. Bloem die 130 jaar geleden in Alphen aan den Rijn werd geboren. Vereiste schrijfwijze derhalve: een Bloemrijk jaar. Niemand kwam op het idee…

Alphen 2018

Winnaar Jeroen van Heemskerck Düker ontvangt een kolossale gerookte zalm, de hoofdprijs.

Een ei is geen ei
Een regel verderop kwam een ‘eeneiige tweeling’ om de hoek kijken: de gebroeders Tim en Tom Coronel, ook Alphenaren. Slechts één deelnemer (René Dijkgraaf uit Harderwijk) kwam op het idee, dat de gevraagde samenstelling eeneiigetweelingbroer aaneen geschreven moest worden. Op dat moment had iedereen (behalve één dus) al twee foutjes op de lat staan. Uiteindelijk resulteerde de hele exercitie in een gemiddelde van ruim 23 fouten per persoon. De uiteindelijke winnaar, Jeroen van Heemskerck Düker, liet zich het minst bij de neus nemen: hij trapte slechts vijf keer in een door de auteur opgezette val.

Alphen 2018

Randy van Halen kaapte vier prijzen in de loterij, waaronder een bezoek aan de kapper.

Geluk in het spel
Zozeer de winnaar van het dictee de wind meehad, zozeer zat het hem in de pauze tegen bij de verloting. Hij had een paar lootjes in handen, maar veel mooie prijzen vielen net náást zíjn nummers en niet eróp. Meer geluk had deelnemer Randy van Halen uit Dordrecht. Hij had zes lootjes gekocht en pakte daarop vier keer prijs…. Hij won zelfs een tegoedbon van een plaatselijke kapper. Het was een hilarische prijs, want Randy draagt de haren tot op zijn zwevende ribben. “Ik denk dat ik de prijs maar ga weggeven aan een vriend die in Alphen woont”, reageerde hij.

Alphen 2018

Het winnende team in Alphen: Papa Jan’s Angels

Mooie score
De Soroptimistenclub van Alphen aan den Rijn (soroptimisten zijn dames die zich inzetten voor verbetering van de positie van meisjes en vrouwen in de wereld) deed met het dictee overigens goede zaken. De opbrengst van de taalavond was bestemd voor de beweging Free a Girl, die zich inzet om jonge meisjes uit de gedwongen prostitutie te bevrijden en daders veroordeeld te krijgen. De internationale organisatie is werkzaam in Bangladesh, Brazilië, India, Nederland, Nepal en Thailand. Uit de inschrijfgelden, de grote verloting en de barinkomsten kon een bedrag van 5000 euro (!) afgezonderd worden voor het goede doel.

Alphen 2018

Notaris John Kroes nam op overtuigende wijze waar voor Liesbeth Spies

De dicteetekst zou aanvankelijk  – der traditie getrouw – voorgelezen worden door burgemeester Liesbeth Spies, maar zij moest op het laatste moment verstek laten gaan. Notaris John Kroes was een uitstekend vervanger. De bespreking achteraf werd gedaan door neerlandicus Gé Vaartjes. Hij deed dat deskundig, op tempo en met overwicht. Bij de allereerste voorlezing van het dictee leek de tekst simpel. De heer Vaartjes schminkte de deelnemers behendig af….

Prijzen
Uiteindelijk bleken de 86 deelnemers (waaronder 11 teams) ruim 1900 fouten te hebben gemaakt. De prijzen werden als volgt verdeeld:

Teams: 1. Pappa Jan’s Angels, 2. Polderteam, 3. Knol en zo.

Individueel: 1. Jeroen van Heemskerck Düker (5 ft), 2 en 3 ex aequo Robert Joosen en Bert Jansen (7 ft).

Alphen 2018

De beste vrouwelijke deelneemster, Dian van Gelder

De beste dame was Dian van Gelder (8 ft). Zij kreeg een aparte prijs.