Primeurs, hattricks en geluksgetal dertien

Al meer dan de helft van mijn leven wordt het Papendrechts dictee georganiseerd. En al sinds 2016 doe ik fanatiek mee. Lukt het mij om de hattrick vol te maken en voor de derde keer te winnen? Er is maar één manier om daarachter te komen: lees snel verder.

papendrecht 2018

Dicteeveterane Inge Kooijman en Randy van Halen

Tekst en foto’s: Randy van Halen

De locatie van het dertiende Papendrechts Dictee is spiksplinternieuw: in plaats van het zalencentrum waar de afgelopen jaren tientallen mensen zwoegden om de tekst foutloos op papier te zetten, trokken de deelnemers deze keer naar een grote tent op de Markt. In deze tent wordt over enkele weken de schaatsbaan opgebouwd, maar tot die tijd wordt het gebruikt voor verschillende culturele activiteiten onder de naam PUP, oftewel Pop Up Papendrecht: er worden concerten en lezingen gehouden, maar ook een pubquiz, voor die gelegenheid omgedoopt tot PUP-quiz. Maar nu eerst dus het dictee. Voor de derde keer op rij is dat in handen van het dreamteam van schrijfster Bianca Nederlof en voorlezer Bert Lock. Tijd om te gaan schrijven dus, maar niet voordat enkele mensen bedankt worden voor hun deelname.

Twee burgemeesters

Voor het eerst heeft de Culturele Raad Papendrecht voor de organisatie de hulp ingeroepen van de Lions. Zij hebben ervoor gezorgd dat de zaal aardig vol kwam te zitten, want een aantal leden van die club durfde het aan om mee te schrijven. Zodoende zaten er meer dan zestig man klaar in de zaal. Ook was er een bijzonder bedankje aan een wethouder die meedeed, en aan niet één, maar zelfs twee burgemeesters: de burgemeester van Papendrecht deed mee, maar er was ook een andere deelnemer die meneer Burgemeester heette. Hilariteit alom.

papendrecht 2018

Bianca Nederlof, meervoudig winnares en nu schrijfster van het dertiende Papendrechts Dictee

Niet te moeilijk?

Dan door naar de tekst: Bianca heeft verteld dat ze die niet te moeilijk wilde maken. Haar winterse verhaal was voor iedereen goed te volgen. Dat was ook te danken aan Bert, die alles luid en duidelijk en in een perfect dicteetempo voorlas. Ze schreef over Siberische kou, competitieve sneeuwballengevechten en retraitecentra in het Middellandse Zeegebied. Dit dictee was goed te doen, en dat zou later ook blijken uit de foutenaantallen.

Over die fouten gesproken: we moesten het dictee voor het eerst zelf nakijken. Vorige jaren was er altijd een nakijkploeg aanwezig, maar “die lui begonnen schandalige bedragen te vragen, dus nu doen we het lekker zelf”. De dictees werden opgehaald en willekeurig verdeeld onder de deelnemers. Van tevoren dacht men dat het hierdoor erg laat zou worden; Bert zei ook: “Als je had gehoopt vanavond op tijd thuis te zijn om Twan Huys op tv te zien, dan heb je pech.” Dat bleek echter allemaal reuze mee te vallen. Het nakijken verliep vlot, zonder echte discussiepunten. Eén deelnemer liet echter blijken dat hij persoonlijk het niet eens was met de spelling van glühwein. En waarom dan wel niet? “In het Nederlands wordt wijn toch met een lange ij geschreven?” En ja, dat klopt, maar dit leenwoord wordt gewoon gespeld zoals ze het in het Duits ook schrijven. Na een laatste check door de jury kwam al snel de prijzenuitreiking.

papendrecht 2018

Deelnemers in afwachting van het dertiende Papendrechts Dictee

Daarbij hoorden we dat het aantal fouten bij iedereen vrij laag lag, in vergelijking met afgelopen jaren: het gemiddelde lag onder de twintig, en degene met de meeste fouten had er ongeveer veertig. Aan de top was het echter erg close. Hester Verhagen is derde geworden met vier fouten, Marian Naafs tweede met drie. En de winnaar? Tja, dat was dezelfde als de afgelopen twee keer, namelijk schrijver dezes. Geen grote verrassing dus, maar het aantal fouten was voor mij een extra overwinning: ik heb mijn eerste nulfouter gemaakt! De dertiende editie heeft mij dus zeker geen ongeluk gebracht.

Buitenspel

Als drievoudig winnaar ben ik voor de komende editie buitenspel gezet. Ik mag niet meer meedoen. In plaats daarvan hebben ze me gevraagd of ik me “op een andere manier bezig wil houden met het dictee”. Toen Bianca hier lucht van kreeg, was ze de eerste die opsprong om te zeggen dat ik het dan volgend jaar wel mocht schrijven: “Dan kan ik eindelijk ook weer eens meedoen!” En zo zal geschieden. Stiekem ben ik best nieuwsgierig of zij als deelnemer het net zo goed doet als schrijver, en vooral, of ik net zo’n leuk dictee kan schrijven als zij!

Nieuwe attractie in de Big Apple

Mijn buitenissige dicteehobby – althans, in veler ogen – bracht mij de afgelopen, pakweg, kwarteeuw van Antwerpen tot Zutphen, van Leeuwarden tot Zottegem en van Houthalen tot Middelstum, maar nimmer verliet ik het Europese continent voor een dicteetje. Tót maandag 22 oktober.

New York 2018

Bert Jansen en Randy van Halen genieten een lichte maaltijd voorafgaand aan het dictee.

door Bert Jansen

Op22 oktober vloog ik in acht uur met de KL645 van Amsterdam Schiphol naar JFK Airport New York teneinde deel te nemen aan het door The Netherland Club, een vereniging voor Nederlandse expats, die – zo staat op haar website te lezen – Dutch art, culture and ideas tot haar werkterrein rekent, georganiseerde dictee. Uit frustratie over de teloorgang van het Groot Dictee der Nederlandse Taal had het genootschap besloten zijn eigen groot dictee te organiseren. En dat deed het voortreffelijk. Lees maar door.

In maart van dit jaar zocht de club daartoe de gelauwerde, in New York wonende schrijver Merijn de Boer – die wij (hopelijk) allen kennen van zijn tragikomische roman Jagthuis – aan om het dictee te schrijven. Niet altijd staat een succesvol schrijverschap garant voor het componeren van een doorwrocht dictee; Merijn echter kweet zich uitstekend van zijn taak, maar daarover later meer.

Stendhalsyndroom

Naar het westen vliegend, heeft de jetlag minder vat op het slaap-waakritme, en na een verkwikkende nachtrust bij mijn New Yorkse vrienden, treinde ik de volgende dag dan ook uitgerust naar het op een uur reizen van Bayside gelegen Manhattan.
Het 9/11 Memorial & Museum was mijn eerste reisdoel. De twee waterbakken die het Memorial vormen, markeren precies de plek waar vroeger de torens stonden. Op de koperen reling langs de kant zijn de namen van alle 2700 slachtoffers gegraveerd. De vrijwilligers in het museum geven gedetailleerd, gedreven en gedegen uitleg bij de geëxposeerde attributen. Ik hield er de ogen niet steeds droog bij.
Dat deed ik ook niet in de Frick Collection, mijn favoriete museum in New York, zij het dat díé emotie voortkwam uit het stendhalsyndroom; het intieme museum aan de Upper East Side – een eeuw geleden het optrekje van de industrieel en kunstverzamelaar Henry Clay Frick – staat en hangt namelijk vol met de mooiste kunstwerken. In zijn testament had de mecenas bepaald dat zijn residentie na zijn dood voor het publiek moest worden opengesteld.

New York 2018

De deelnemers zitten klaar in het Warwick Hotel

Elvis Presley en Randy van Halen

Tegen vieren moest ik mij losscheuren uit de koesterende muzische armen; om vijf uur had ik immers een afspraak in het Warwick Hotel, een klein uur wandelen vanaf het museum. Lopend over Fifth Avenue werd ik andermaal getroffen door een emotioneel moment. Een zwerver staat diep voorovergebogen boven een vuilnisbak op zoek naar iets eetbaars, terwijl even verderop een Bentley stopt en een geüniformeerde portier naar buiten snelt om de aktetas van meneer aan te nemen. Een schrijnend beeld van de keerzijde van de zegeningen van deze wereldstad.
In de lobby van het chique, bijna honderd jaar oude Warwick Hotel, dat er prat op gaat ooit James Dean, Elizabeth Taylor en Elvis Presley tot zijn gasten te hebben mogen rekenen, trof ik Randy van Halen, de immer goedlachse benjamin uit het dicteecircuit. Toen ik in 1994 mijn eerste dictees schreef, stiet hij in zijn wiegje nog slechts ongearticuleerde klanken uit; nu is hij de angstgegner van menige doorgewinterde dicteetijger. ’t Kan verkeren …

Vlaams bezoek

Na een lichte maaltijd spoedden we ons weer naar de lounge, waar ik mijn al jaren in New York wonende vriend Arnold Brakenhoff ontmoette. Het kostte mij enige weken geleden niet héél veel overredingskracht om hem te bewegen mee te schrijven. Hij is weliswaar bioloog, maar een met grote affiniteit met taal in het algemeen en Nederlands in het bijzonder.

Het Warwick Hotel in hartje New York: wat een ambiance voor een dictee!

Juist toen wij gedrieën, niet gespeend van enige zelfoverschatting, bespiegelden wie er op de derde plaats zou eindigen, stapte onze Gentse dictee-collega Frans van Besien de lobby binnen. Hij keek als een snoek op zolder toen hij er Randy en mij ontwaarde. Onze Vlaamse vriend was er vast van overtuigd geweest de enige gek te zijn die voor het neerpennen van een paar zinnen de plas was overgestoken.
Kort na zevenen begon de Warwickzaal op de eerste etage langzaam maar zeker vol te lopen met expats. Wat een ambiance! Gracieus tapis-plain, imposante kroonluchter aan een fraai gestuukt plafond en doorvoelde kunst aan de muur. Wat een contrast met de tl-verlichte schoollokalen of bibliotheekzaaltjes met systeemplafonnetjes waar wij normaliter onze pennenstrijd voeren!

De jonge held

Klokke halfacht opende Hein-Jan Keijzer, general manager van de Netherland Club, de avond. Hij bespeelde zijn vijfenveertigkoppig publiek met vrolijk, ontwapenend gemak, met een flux de paroles waar menig stand-upcomedian met nauwverholen afgunst naar geluisterd zou hebben. Hij had genoeg kwinkslagen in huis om zijn gehoor geregeld lachsalvo’s te ontlokken. Als besluit van zijn inleiding bemoedigde hij zijn publiek met een tegeltjeswijsheid: ‘Wie geen fouten maakt, maakt meestal niets.’
Er bleek één persoon in het publiek te zitten die weleens had meegeschreven met het Groot Dictee der Nederlandse Taal in de Eerste Kamer. Even was alle aandacht voor hem, maar toen vervolgens bekend werd dat er een heuse winnaar van dat prestigieuze dictee in de zaal zat, was de aandacht plotseling verschoven; zij ging naar de blondgelokte Dordrechtenaar, die stante pede, maar ietwat voorbarig, werd uitgeroepen tot de te kloppen man. Vier expatbeauty’s met geacheveerde frisuren, voor de gelegenheid zorgvuldig gekleed en opgemaakt, flankeerden pijlsnel de jonge held voor een fotomomentje.

Celloconcert in A-majeur

Daarna werden de gebruikelijke spelregels geprojecteerd en geadstrueerd. Nee, dat van die ‘gebruikelijke spelregels’ moet ik terugnemen, want punt 5 was verre van ‘gebruikelijk’: als scheidsrechter werd daar het Witte Boekje genoemd. Bij ten minste drie aanwezigen sloeg de schrik om het hart. Dát is vloeken in de kerk van dicteeland. Kathaars als de dicteenomaden zijn, kennen zij slechts één gnomon, en dat is het Gróéne Boekje!
Enfin, do in New York as the New Yorkers do, zo luidt een oud gezegde, dus er zat niets anders op dan ons te conformeren.

Punt vijf van het reglement: het Witte Boekje als scheidsrechter …

Terwijl buiten op Sixth Avenue hevig strijd wordt gevoerd om elke vierkante centimeter asfalt, klinkt in de Warwickzaal het derde deel uit het celloconcert in A-majeur, de compositie van Carl Philipp Emanuel Bach die voor eeuwig verbonden zal blijven met het bij de vuilbak gezette winterse evenement. Een plechtig moment.

New York 2018

Hein-Jan Keijzer, de voorzitter van de Netherland Club New York

Appeltje-eitje

‘Geen jip-en-janneketaal maar appeltje-eitje voor slimmeriken’, zo luidde de titel van het door de auteur zelf voorgelezen dictee. Deze zette de grijze cellen van de expats al meteen op volle toeren aan het werk. Trouwens, de correctoren ook, zoals later zou blijken. Het argeloze publiek werd immers geconfronteerd met diverse orthografische voetangels en klemmen. Want ga maar na: om deze titel foutloos op papier te krijgen is er kennis vereist van de regels van samenstellingen met een woordgroep, van samenkoppelingen, van namen die ‘gewone’ woorden geworden zijn en van het niet-verdubbelen van consonanten bij onbeklemtoonde woordeinden. Voorwaar geen klein bier!
In zijn slechts vier alinea’s tellende vignet droeg De Boer vervolgens een oplossing aan voor het chronischevermoeidheidssyndroom. En waar is deze welvaartsziekte beter mee te bestrijden dan met spijs en drank in een à-la-carterestaurant – al is dat dan achenebbisj – zo vroeg hij zich af. De successchrijver serveerde er geen jambalaya met ras el hanout, ook geen afingi, laat staan anyumara. Nee, in het Warwick werd gewone Hollandse kost geserveerd, zoals een in bearnaisesaus gedrenkt sukadelapje, dat weggespoeld werd met goudgeel gerstenat. Als toetje serveerde de gevierde auteur geen croquembouche, maar een cappuccino en een oud-Hollands advocaatje. Alantswijn of châteauneuf-du-pape stond niet op het menu.
Alinea 3 eiste, óók bij nader inzien, wel enige filologische vaardigheid om de portee ervan te doorgronden. Ik citeer het tweede deel van deze passage: ‘Bij een tête-à-tête op westers territorium van drie neerlandici werd er verbaal getirailleerd op ouwehoerende nouveaux riches die Engelse woorden gebruiken in ge-sms’te kattebelletjes.

Basisregels

Summa summarum kan ik zeggen dat De Boer erin is geslaagd de uitgeweken yuppies in New York een mooi dictee te serveren, waarin hij niet de nadruk legde op de przewalskipaarden of tseetseevliegen in onze taal, maar op de basisregels van onze spelling, zoals de apostrof in afleidingen, het koppelteken in samenstellingen, het ontbreken van het accent aigu in de eerste lettergreep in van oorsprong Franse woorden, de klinkerbotsing, de tussen-n en de conjugatie. Maar dat bleek al moeilijk genoeg, want de auteur gaf vrijwel iedereen van jonge jan en van lange jan met zijn linguïstische samoerai. In het dictee zaten wel aardig wat Franse woorden vervlochten, zoals déjà-vugevoeljoie de vivre en tête-à-tête, maar een Franse slag was er niet in te herkennen.

Voordat de dictees ter correctie werden opgehaald, werd de deelnemers nog gevraagd in te schatten hoeveel fouten eenieder gemaakt dacht te hebben. Een aardige noviteit!
Tijdens de pauze was er ongelimiteerd drank en onderhoudende kout, onder anderen met Neelam Melwani, die ons land als ambassadeur vertegenwoordigt in New York. Het zal wel aan mij liggen, maar mijn associatie met het hoge ambt van ambassadeur is – nee, wás – in eerste instantie die van man en grijs; Neelam echter is in alles het tegenovergestelde: vrouw en jong (bovendien innemend en eloquent).
De jury, die voorgezeten werd door De Boer, bestond verder uit Wijnie de Groot, docente Nederlands aan de Columbia University in New York, en Carla Schoor, promovendus. Zij hoopt volgend jaar te kunnen promoveren op een studie naar het overdrachtelijke taalgebruik in de politiek en gaf nadere toelichting op veelvuldig fout gespelde woorden. Over ‘geüpdatet’ zei ze: ‘die schrijfwijze moet je echt opzoeken’. Ik houd dat maar op een lapsus linguae, want er is geen regel zo glashelder en zonder uitzonderingen als die van de vervoeging. Dus nee, dát hoef je nu juist níét op te zoeken.

New York 2018

Winnaar Randy van Halen werd direct omringd door vrouwelijk schoon.

Ajax tegen IJsselmeervogels

Dan het verdict. Het gemiddelde aantal fouten lag op ruim 42. De beste expat maakte 29 fouten. Vriend Arnold maakte er slechts zes meer. Niet onverdienstelijk voor een bèta.
Er is een stelregel dat degene die het verst gereisd heeft ook de hoogste ogen gooit. Welnu, die standaard is opnieuw juist gebleken. Maar niet één van de drie dicteenomaden wist een foutloos dictee af te leveren.  Uw djoeroetoelis kreeg zijn werk terug met zes rode strepen (toch door de jetlag …?), Frans met vier. De fortuin was wederom geen stiefmoeder voor Randy, want met slechts twee fouten was hij de glorieuze winnaar van het Eerste Groot Dictee der Nederlandse Taal van New York. Een formulering die impliceert dat ik ervan uitga – in ieder geval hóóp – dat er met dit dictee een traditie geboren is. In dat geval suggereer ik twee categorieën in te stellen, te weten die van liefhebbers en die van ‘professionals’. Op die manier hebben ook de expats kans op een podiumplaats. Nu was het het eerste van Ajax tegen het tweede van IJsselmeervogels.

En, o ja, Frans won ook nog een prijs; hij had, modest als hij is, zijn aantal fouten op vijf geschat, één meer dan zijn werkelijke aantal. Er was geen prijs voor diegene die het meest bescheiden was, anders was die zeker gegaan naar de deelnemer die zijn foutenlast op honderd geschat had. Ik informeerde ook nog even bij de man die mij in de pauze vertelde er vermoedelijk vijf gemaakt te hebben. Het waren er uiteindelijk 39. Optimisme en realisme lopen elkaar soms aardig voor de voeten …

Een man moet rijk leven, dacht ik, en daarom vroeg ik bij de receptie naar de prijs van een kamer voor een nacht. Ik was wel bereid er tweeënhalfhonderd bucks voor neer te tellen, maar de receptionist sprak zonder blikken of blozen: ‘That will be 775 dollar’. Ik dankte hem beleefd en spoedde mij naar de dichtstbijzijnde subway. Terug naar Bayside.

Deelnemers weifelen bij start dicteeseizoen

Bij het eerste dictee van het seizoen hadden de deelnemers last van een koude start. De toppers kwamen er met zeven fouten niet ongeschonden af. Winnaar Randy van Halen doet verslag van een traditioneel Hillegoms avondje.

hillegom 2018

Deelnemers aan de start van het Hillegoms dictee. Op de voorgrond Randy van Halen.

door Randy van Halen  |  foto’s: Annemarie Braakman

Na een lange zomer is het dicteeseizoen eindelijk weer begonnen. De plaats van handeling was dit jaar Hillegom. In de pittoreske bibliotheek werden de deelnemers op woensdag 12 september welkom geheten, om hun hersenen en pennen weer aan het werk te zetten. Alweer voor de veertiende keer werd dit evenement georganiseerd door de lokale harddraverijvereniging, die elk jaar de lokale feestweek optuigt.

Na een korte uitleg van de regels gingen we aan de slag. Vanwege de lange dicteeloze periode en de weinige oefening was het even lastig om erin te komen. We genoten van het sterke verhaal over ‘de eeuwige weifelaar’, die in zijn jonge jaren nooit wist wat hij met zijn leven aan moest en van alles en nog wat uitprobeerde. Uiteindelijk is hij anderen gaan helpen hun keuzestress te verminderen en aan het slot van het verhaal heeft hij een succesvolle functie als bibliothecaris. De eerste paar zinnen waren gelukkig niet al te ingewikkeld. Dicteeklassiekers als een-tweetje, geskateten in groten getale mogen voor de meesten niet meer fout gaan. Daarna werd het echter een tikkeltje pittiger.

Want hoe schrijf je in vredesnaam de 9/11-theorie? De fiolen der gramschap – de voorlezer gaf nog aan dat het een term uit de Bijbel was – werden door menigeen verward met muziekinstrumenten, violen dus, en een zekere dicteetijger uit Naarden hield de transman voor een Fransman. De tweede helft bleek niet zo appeltje-eitje als gehoopt.

Hillegom 2018

Annemarie Braakman won de tweede prijs bij de regionale deelnemers.

Instinkers
Tijd om de boel na te kijken. We kregen het werk van degene naast ons en een nakijkvel. De fouten gingen alle kanten op en velen deden het niet zo goed als ze hadden gehoopt. Het dictee lijkt niet moeilijk, maar instinkers waren alomtegenwoordig. Een van de grootste was polyamoreus, wat door bijna iedereen met een u te veel werd geschreven: polyamoureus. Uiteindelijk bleken de uitslagen in de top nog erg dicht bij elkaar te liggen.

In de tijgercategorie, hier de ‘dicteemasochisten’ genoemd, was er zelfs een gelijke stand. Zowel Jeroen van Heemskerck Düker als ik had zeven fouten. Een shoot-out moest eraan te pas komen om de winnaar te bepalen. Gelukkig had dicteeauteur en voorlezer Bram Rietveld zich daarop voorbereid. We kregen direct een vel papier voor onze neus en mochten gaan schrijven. Na woorden als akte, cadeauabonnementen koninginnensoep kwamen er opmerkingen vanuit het publiek en de deelnemers: “Het is wel de bedoeling dat het moeilijker wordt, anders zitten we hier morgen nog!” En moeilijker werd het. De genadeklap werd gegeven bij het woord xyloglyptiek. Jeroen schreef het fout, ik schreef het goed, dus de prijs in deze categorie, een boekenbon, mocht mee naar Dordrecht.

Hillegom 2018

Na afloop van Het dictee was duidelijk wie de shoot-out gewonnen had. Links Randy van Halen, rechts Jeroen van Heemskerck Düker.

Ook bij de inwoners van de regio lagen de uitslagen van enkele deelnemers dicht bij elkaar. De derde prijs ging naar Marga Nieuwendijk, met 28 fouten. De nummer twee bleek de Aalsmeerse Annemarie Braakman te zijn. Ze was vooral verbaasd dat zij als lokale deelnemer werd gezien. Zij had een stuk minder fouten, namelijk twaalf. De onbetwiste topper was echter Leni Lagerberg, met slechts elf rode streepjes op het papier.

Het dicteeseizoen is met een knaller begonnen. Na het leuke dictee in Hillegom, kan ik niet meer wachten op alle dictees die nog komen gaan. Ik hoop op een mooi seizoen!

Een warm welkom in Abcoude

Bijna honderd taalliefhebbers, onder wie een klein clubje dicteenomaden, vonden op 19 maart een warm onthaal in Abcoude tijdens het derde dictee van de Lions Club.

Het dictee bracht 1700 euro op voor Warchild.

Abcoude 2018

De propvolle zaal in Boutique Hotel de Witte Dame in Abcoude

door Jeroen van Heemskerck Düker

Hoogspanning heerste op 19 maart op het voormalige station van Abcoude. Doorgaans is Abcoude een gemoedelijk dorp, waar bemiddelde expats uit de hoofdstad genieten van semilandelijke rust te midden van enkele overgebleven autochtonen. Zo niet op deze maandagavond. Dat was de schuld van de lokale Lions Club, die in het charmante stationsgebouw het derde Abcouder Dictee organiseerde.

Het station is inmiddels getransformeerd tot hotel De Witte Dame – een aantrekkelijke locatie, die vele Abcoudenaars en enkele buitenpoorters verleidde tot deelname aan het dictee. Al ruim voor aanvangstijd liep de zaal vol met deelnemers, die in de watten werden gelegd met koffie en speciaal bereide petitfours. Zij hadden er zin in, dat was duidelijk. Het werd al gauw zo gezellig druk dat de auteur en presentator Bob Zevering zich om half acht amper verstaanbaar kon maken.

Abdoude 2018

Ook de dicteenomaden hadden het zeer naar hun zin: Dian van Gelder in levendig gesprek met Jeroen van Heemskerck Düker.

Aan de bak
Maar vanaf dat moment moesten de keuvelende dorpsgenoten aan de bak. Ook het clubje dicteefanaten van buiten, dat een warm welkom vond in Abcoude, sleep de pennen voor de tekst van Bob Zevering. Dit jaar behandelde de neerlandicus en taaltrainer diverse lokale bouwprojecten. Veelal bleken die samen te hangen met de toevloed van import-Abcoudenaars. Al in de eerste alinea repte Bob van prestigieuze appartementencomplexen voor geprivilegieerden. Twee alinea’s later beschreef hij de angst van sommige dorpelingen voor quasi-intellectuele tv-bobo’s die zich Abcoude meer en meer toe-eigenen. Pikant detail: die regels werden voorgelezen door import-Abcoudenaar Patrick Lodiers, bekend van radio en tv. De BNN-presentator kweet zich prima van zijn taak. Hij verviel niet in dictee-uitspraak bij woorden als pittoresk, rigoureuze of geüpgraded en hield een aangenaam tempo aan. Dat is dan weer het voordeel van professionele presentators in je gemeente …

Abcoude 2018

Henny de Vries (tweede van rechts) met haar trofee. Geheel links Bob Zevering, naast hem voorlezer Patrick Lodiers.

Verheugend
De uitslag was in meerdere opzichten verheugend. Ten eerste bleek de opbrengst van de avond 1700 euro. Dat bedrag komt ten gunste van War Child, waarvoor eerder op de avond een warm, persoonlijk pleidooi was gehouden. Daarnaast waren de scores van de deelnemers uitstekend. Na twee edities leken de deelnemers beter getraind. Op de derde plaats eindigde Henk Foekema met elf fouten, net eentje meer dan Liesbeth Bosrijk (tien fout). Henny de Vries veroverde met overmacht de ereplaats: zij maakte maar acht foutjes in het lastige dictee.

Ook op het tafeltje van de dicteenomaden belandden mooie scores. René Dijkgraaf en schrijver dezes bleven Annemarie Braakman nipt voor met drie fouten. De grote winnaar was dicteewelp Randy van Halen, die zijn fouten wist te beperken tot één. Een bijzonder fraaie prestatie in een veld van bijna honderd deelnemers!

Dankzij de locatie, de grote opkomst en de kundig gecomponeerde – en gecontroleerde – invultekst verzekerde de Lions Club zich met deze derde editie van een toppositie in de landelijke dicteeranglijst.

Dictee Oostvoorne levert recordbedrag op

Het drukke dicteevoorjaar brengt de dicteenomaden naar alle uithoeken van het land. Zo was zaterdag 17 maart het Zuid-Hollandse Oostvoorne aan de beurt. Randy van Halen doet verslag van de avond, waarop de Rotaryclub een recordbedrag ophaalde voor het goede doel.

Oostvoorne 2018

De Skyline Sisters zorgden voor de muzikale omlijsting.

door Randy van Halen

Het drukke dicteevoorjaar brengt de dicteenomaden naar alle uithoeken van het land. Zo was zaterdag 17 maart het Zuid-Hollandse Oostvoorne aan de beurt. We reisden en masse naar het hotel-restaurant ’t Wapen van Marion, dat net buiten het dorp ligt, om daar eens flink te genieten van de kwellingen die komen gingen. Het dictee was georganiseerd door de Rotaryclub Voorne-Putten-Rozenburg, om Support Casper te steunen, een campagne van de Stichting Overleven met Alvleesklierkanker om onderzoek te doen naar nieuwe behandelmethoden.

Het goede doel
De avond werd geopend door Suzanne Mulder, presentatrice van TV Rijnmond. Ze vertelde over het goede doel waarvoor we deze avond streden. Het doel is gekozen door de Rotaryclub omdat de echtgenote van een van de leden recentelijk aan alvleesklierkanker is overleden. Ook meldde ze dat het dictee volledig was gecontroleerd door Onze Taal. Het zou dus foutloos moeten zijn. Met de nadruk op ‘zou moeten’, want achteraf bleek dat toch niet het geval … Hierna kregen we een kort optreden van de Skyline Sisters, het koor waar deze vrouw deel van uitmaakte. Hun prachtige uitvoering van Elton Johns ‘Can you feel the love tonight’ bracht de sfeer er goed in. Voor wie nog geen genoeg van de dames had, niet getreurd: later op de avond zouden ze nog een paar keer terugkomen.

Oostvoorne 2018

Astrid Joosten luistert naar de muziek tijdens de pauze.

Hierna was het tijd voor de voorlezer van het dictee om ons te verblijden met haar aanwezigheid. Het was de 2 voor 12-presentatrice Astrid Joosten. Voordat ze begon met voorlezen, vertelde ze kort over haar persoonlijke band met het goede doel van de avond: haar man is overleden aan alvleesklierkanker. “Die ziekte is een sluipmoordenaar, en als ze het eenmaal doorhebben, is het bijna altijd al te laat”, vertelde ze. Daarom wilde ze er alles aan doen om meer onderzoek naar de ziekte te steunen en zei ze direct volmondig ja toen haar werd gevraagd of ze dit dictee wilde voorlezen.

Hoofdbrekens over hoofdletters
En voorlezen, daar was het dan ook tijd voor. Joosten las het dictee perfect voor, foutloos, met een heldere stem en niet te snel. Voor enkele jeugdige deelnemers ging het nog steeds wat snel, maar ze vond het geen probleem om stukken tekst nog een paar keer te herhalen als erom werd gevraagd. Alle lof voor Astrid Joosten! Hoe vaak hebben we het anders gezien, dat een mooie dicteetekst werd verpest door een verschrikkelijke voorlezer?

De tekst ging over de totstandkoming van dit dictee, waarvan het idyllische en pittoreske Oostvoorne de entourage vormde. De scribenten hadden zich aangemeld en er werd pecunia ingezameld voor een charitatieve instelling. Qua moeilijke woorden viel het allemaal reuze mee; de grootste problemen zaten in de vele eigennamen van instellingen en stichtingen. Hoofdletters, kleine letters, velen kraakten hier hun hersenen over en het leverde voor een groot deel van de deelnemers een aantal rode streepjes op.

Oostvoorne 2018

Anke Thea Dijkman, de lokale winnares, ontvangt haar prijs uit handen van Astrid Joosten

Pauze-entertainment en correctiechaos
Tijdens het nakijken werd er voor entertainment gezorgd: er was een loterij. Na mijn grote succes bij de loterij tijdens het dictee in Alphen aan den Rijn, twee dagen eerder, besloot ik nogmaals mijn geluk te beproeven. En niet zonder succes. Aangezien geen enkele chocoladepaashaas in deze periode alleen hoort te zijn, heb ik voor het levensgrote exemplaar dat ik donderdag won, een partner in de wacht gesleept. Ondertussen verschenen de beste uitslagen op een groot scherm achter in de zaal, en de nagekeken dictees konden daar ook direct worden opgehaald.

Toen de eerste deelnemers hun dictees ophaalden, ontstond onder hen direct consternatie: het woord ‘oftewel’ werd als fout aangestreept, terwijl ze het goed schreven. Rein Leentfaar dacht nog dat de jury het in zijn werk als te slecht leesbaar zou hebben aangemerkt, maar toen meer deelnemers dit euvel in hun werk zagen, is er een opmerking over gemaakt naar de jury. Volgens de jury moest het namelijk met spaties geschreven worden, maar waar ze dat vandaan haalden, begreep niemand. De juryvoorzitter besloot niet in discussie te gaan. Ik respecteer de standvastigheid, maar bij zo’n pertinente fout zou je jezelf toch direct moeten corrigeren.

Overigens waren de correctoren niet allemaal even scherp: bij verschillende deelnemers zijn fouten over het hoofd gezien en zijn goede woorden fout gerekend. Dian van Gelder was zo een van de weinigen bij wie oftewel (als één woord) wel goed is gerekend.

Oostvoorne 2018

Bart van Loon won in de categorie jeugd.

Prijzen en ex aequo’s
Na verschillende loterijrondes en een muzikaal intermezzo was het dan tijd voor de prijzenuitreiking van de dictees. Er waren vier categorieën: individuele deelnemers, teams (waarvan de deelnemers ook individueel meedongen naar de prijzen), jeugd en dicteespecialisten. En in drie van de categorieën waren ex-aequo-uitslagen. Er was geen shoot-out voorbereid, dus de jury moest in kort overleg om te beslissen hoe dit werd opgelost. Uiteindelijk besloten ze kleine quizvraagjes te maken. Bij de jeugd hadden Morten van Rosmalen en Robin van Loon beiden 164 van de 200 woorden goed geschreven, wat hen een gedeelde derde plaats opleverde. De vraag die zij moesten beantwoorden, was ‘welk tv-programma presenteert Astrid Joosten?’. Morten riep meteen het juiste antwoord en won de derde prijs. Tweede werd Julian van Drunen met 171 goed geschreven woorden, en eerste was Bart van Loon met 175 punten.

Bij de individuele deelnemers lag het veld nog dichter bij elkaar: de nummers twee tot en met vijf hadden allen 194 punten. En dus kwamen Machteld Lemens, Ingrid Murphy, Izak Vermaat en Henk de Wit naar voren om de vragen te beantwoorden. De eerste vraag, de datum waarop dit jaar eerste paasdag viel, werd goed beantwoord door Ingrid, waardoor zij tweede werd. De tweede vraag was een schattingsvraag: hoeveel deelnemers deden mee aan dit dictee? Henk zat met 73 het dichtst bij het correcte antwoord en won dus de derde prijs. De eerste prijs ging naar Anke Thea Dijkman, met 196 punten. Daarmee won zij een overtocht naar Engeland, gesponsord door de veerbootmaatschappij.

Oostvoorne 2018

De stichting Support Casper kan rekenen op een forse financiële injectie: 21.500 euro.

Bij de teams waren de Skyline Sisters en de Soundwaves beide goed voor een gemiddelde van 187 punten, en moesten dus naar voren komen. Aangezien alle leden van team Soundwaves echter al naar huis waren, ging de derde prijs naar de Skyline Sisters. Team Lions Haringvliet werd tweede met 188 punten, en team De Steunkousen eerste met een indrukwekkend gemiddelde van 195 punten.

Bij de dicteespecialisten was het ook erg spannend, maar ex aequo’s waren er niet. Lizi van Vollenhoven had 196 punten, Dian van Gelder 197, ik 198 en Rein Leentfaar 199. Aangezien Rein al naar huis was, heeft Dian zijn prijs in ontvangst genomen en gaat zij ervoor zorgen dat hij die de volgende keer zal ontvangen.

De grootste prijs ging echter naar Support Casper. Met zijn allen hebben de deelnemers en de sponsors het indrukwekkende bedrag van 21.500 euro ingezameld. Hiervan kan hopelijk veel onderzoek worden gedaan voor een potentiële behandeling.

Dictee Alphen aan den Rijn: bedrieglijk mijnenveld

O, o, wat leek het makkelijk! Maar o, o, wat was het moeilijk, het negende Groot Alphens Dictee!

Het charmante team van Cynthia Beumer Systemisch Coachen (Den Haag) maakte om diverse redenen indruk, maar viel niet in de prijzen.

Alphen 2018

Toch te veel fouten … Deelnemers bekijken de tekst van het Groot Alphens Dictee.

tekst en foto’s: Huib Boogert

O, o, wat leek het makkelijk! Maar o, o, wat was het moeilijk! Wat kan een Nederlandstalige dicteetekst bij het voorlezen eenvoudig klinken, maar verraderlijk zijn om te schrijven. Voetangels en klemmen: au au!

Die arglistige ervaring deden de deelnemers aan het negende Groot Alphens Dictee op, bij het neerpennen van de dicteetekst, op donderdag 15 maart 2018. De oren susten het gemoed. Geen vréémd woord te horen. Maar de grote fopperij begon bij het schrijven. De tekst bleek een mijnenveld: je vermoedt niets, maar er loeren ongehoorde gevaren….

De organisatrices van de Soroptimistenclub Alphen aan den Rijn hadden voor het opstellen van de dicteetekst de winnaar van vorig jaar in de arm genomen: Pieter van Diepen uit Leiden. Het uitzetten van zijn dwaalspoor begon al bij het derde woord van het dictee. Er werd ‘een bloemrijk jaar’ gelezen, maar uit de context kon (eerlijk is eerlijk) vrij logisch worden afgeleid, dat verwezen werd naar de dichter J.C. Bloem die 130 jaar geleden in Alphen aan den Rijn werd geboren. Vereiste schrijfwijze derhalve: een Bloemrijk jaar. Niemand kwam op het idee…

Alphen 2018

Winnaar Jeroen van Heemskerck Düker ontvangt een kolossale gerookte zalm, de hoofdprijs.

Een ei is geen ei
Een regel verderop kwam een ‘eeneiige tweeling’ om de hoek kijken: de gebroeders Tim en Tom Coronel, ook Alphenaren. Slechts één deelnemer (René Dijkgraaf uit Harderwijk) kwam op het idee, dat de gevraagde samenstelling eeneiigetweelingbroer aaneen geschreven moest worden. Op dat moment had iedereen (behalve één dus) al twee foutjes op de lat staan. Uiteindelijk resulteerde de hele exercitie in een gemiddelde van ruim 23 fouten per persoon. De uiteindelijke winnaar, Jeroen van Heemskerck Düker, liet zich het minst bij de neus nemen: hij trapte slechts vijf keer in een door de auteur opgezette val.

Alphen 2018

Randy van Halen kaapte vier prijzen in de loterij, waaronder een bezoek aan de kapper.

Geluk in het spel
Zozeer de winnaar van het dictee de wind meehad, zozeer zat het hem in de pauze tegen bij de verloting. Hij had een paar lootjes in handen, maar veel mooie prijzen vielen net náást zíjn nummers en niet eróp. Meer geluk had deelnemer Randy van Halen uit Dordrecht. Hij had zes lootjes gekocht en pakte daarop vier keer prijs…. Hij won zelfs een tegoedbon van een plaatselijke kapper. Het was een hilarische prijs, want Randy draagt de haren tot op zijn zwevende ribben. “Ik denk dat ik de prijs maar ga weggeven aan een vriend die in Alphen woont”, reageerde hij.

Alphen 2018

Het winnende team in Alphen: Papa Jan’s Angels

Mooie score
De Soroptimistenclub van Alphen aan den Rijn (soroptimisten zijn dames die zich inzetten voor verbetering van de positie van meisjes en vrouwen in de wereld) deed met het dictee overigens goede zaken. De opbrengst van de taalavond was bestemd voor de beweging Free a Girl, die zich inzet om jonge meisjes uit de gedwongen prostitutie te bevrijden en daders veroordeeld te krijgen. De internationale organisatie is werkzaam in Bangladesh, Brazilië, India, Nederland, Nepal en Thailand. Uit de inschrijfgelden, de grote verloting en de barinkomsten kon een bedrag van 5000 euro (!) afgezonderd worden voor het goede doel.

Alphen 2018

Notaris John Kroes nam op overtuigende wijze waar voor Liesbeth Spies

De dicteetekst zou aanvankelijk  – der traditie getrouw – voorgelezen worden door burgemeester Liesbeth Spies, maar zij moest op het laatste moment verstek laten gaan. Notaris John Kroes was een uitstekend vervanger. De bespreking achteraf werd gedaan door neerlandicus Gé Vaartjes. Hij deed dat deskundig, op tempo en met overwicht. Bij de allereerste voorlezing van het dictee leek de tekst simpel. De heer Vaartjes schminkte de deelnemers behendig af….

Prijzen
Uiteindelijk bleken de 86 deelnemers (waaronder 11 teams) ruim 1900 fouten te hebben gemaakt. De prijzen werden als volgt verdeeld:

Teams: 1. Pappa Jan’s Angels, 2. Polderteam, 3. Knol en zo.

Individueel: 1. Jeroen van Heemskerck Düker (5 ft), 2 en 3 ex aequo Robert Joosen en Bert Jansen (7 ft).

Alphen 2018

De beste vrouwelijke deelneemster, Dian van Gelder

De beste dame was Dian van Gelder (8 ft). Zij kreeg een aparte prijs.